چرخش اروپا در آستانه نقطه جوش ایران و آمریکا؛ تروریستی خواندن سپاه چه پیامدهایی دارد؟
پس از تهدیدها و عقبگردهای بسیار، اتحادیه اروپا سرانجام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد. اقدامی در چارچوب سیاست فشار حداکثری آمریکا که روابط جمهوری اسلامی ایران و اروپا را از جهات بسیار متاثر میکند.
به گزارش اقتصادآنلاین، روابط تهران و بروکسل وارد فصل جدیدی شد. فصلی تنشآلود که با اقدام ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در رای به تروریستی خواندن سپاه پاسداران انقلاب آغاز شد.
دولت ایالات متحده آمریکا در سال ۹۷ چنین اقدامی انجام داده بود، اما اتحادیه اروپا و بریتانیا از آن سال تا قبل از اعتراضات و ناآرامیهای دی ماه در ایران، ارادهای برای این تصمیم از خود نشان نداده بودند. پس از اعتراضات و رخدادهای پس از آن در ایران، اما چرخشی در رویکرد اروپا ایجاد شد و در نهایت همه اعضا به این تصمیم رای مثبت دادند.
چرخش اتحادیه اروپا و انگلیس
اقدام اتحادیه اروپا نیازمند رای هر ۲۷ کشور عضو بود. اما در روزهای اخیر زمزمههایی مبنی بر مخالفت فرانسه با این اقدام به گوش میرسید. در نهایت، اما وزیر خارجه فرانسه اعلام کرد که از این اقدام حمایت کند تا اجماع در این اتحادیه به وجود آید.
پیش از این، کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و چند مقام دیگر این اتحادیه علیه جمهوری اسلامی ایران و سپاه ادعاهای زیادی مطرح کرده بودند. از جمله اینکه ورود دیپلماتهای جمهوری اسلامی به پارلمان اروپا را هم ممنوع کرده بودند.
پس از تصمیم اتحادیه اروپا، گفته شده بریتانیا نیز در حال تدارک اقدام قانونی برای ممنوع اعلام کردن سپاه است. این در حالی است که در سه سال گذشته انگلیس گفته بود که شرایط قانونی برای چنین اقدامی فراهم نیست.
واکنش مقامات و نهادهای جمهوری اسلامی ایران به اقدام اروپا تند بوده. عراقچی آن را دمیدن اروپا در آتش بحران دانسته است. او با انتشار پستی در شبکه «ایکس» نوشته: «...پس از پیگیری سازوکار «اسنپبک» به درخواست ایالات متحده، اکنون با قرار دادن نیروهای مسلح ما در فهرست بهاصطلاح «سازمانهای تروریستی»، مرتکب یک اشتباه راهبردی بزرگ دیگر شده است.»
عراقچی همچنین نوشته که «با توجه به اینکه این قاره بیتردید بهشدت از یک جنگ تمامعیار در منطقه ما متأثر خواهد شد، از جمله از پیامدهای زنجیرهای افزایش شدید قیمت انرژی، موضع کنونی اتحادیه اروپا بهطور جدی به منافع خود آن آسیب میزند. شهروندان اروپایی شایسته چیزی بسیار بهتر از آن هستند که دولتهایشان به آنان عرضه میکنند.»
ستاد کل نیروهای مسلح هم در بیانیهای نوشت که تبعات این اقدام «مستقیما متوجه سیاستمداران اروپایی است.» در این بیانیه از عملکرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز دفاع شده است.
پیامدهای اقدام اروپا چیست؟
تا پیش از قراردادن سپاه در فهرست سازمانهای تروریستی اروپا، تحریمهای بسیاری علیه افراد و نهادهای مرتبط با سپاه از سوی اروپا و البته آمریکا اعمال شده بود. حالا فراتر از تحریم، اقدام اروپاییها پیامدهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی زیادی خواهد داشت.
در واقع اروپاییها با این اقدام گامی تعیینکننده در هماهنگی با سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران برداشتند. در حالی که تا پیش از این نسبت به چنین اقداماتی محتاطانهتر عمل میکردند. حالا، اما این تصمیم، آزادی عمل بسیاری به اروپا برای مسدودسازی داراییهای سپاه و افراد و نهادهای مرتبط با آن، اقدامات حقوقی گستردهتر علیه سپاه و تحریمهای بیشتر میدهد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در همین زمینه مدعی شده که «تصمیم ما برای تروریستی اعلام کردن آنها بدین معناست که بسیاری از کشورهای عضو (اتحادیه اروپا) هرگونه فعالیت یا تعامل با این سازمان تروریستی را جرمانگاری میکنند و این باعث اعمال فشار بیشتر میشود.»
اقداماتی که زنجیره فشار حداکثری را در هماهنگی با آمریکا کامل میکنند و روابط جمهوری اسلامی ایران با غرب را بیش از پیش امنیتی و تنشآلود میسازد. در حالی که در مقابل همکاریهای امنیتی آمریکا، اروپا را که در ظاهر به سمت واگرایی حرکت کرده بیشتر تقویت خواهد کرد.
اما از سوی دیگر ثمره این روابط تنشآلود در خاورمیانه نیز دیده خواهد شد. چنانچه ستاد کل نیروهای مسلح و مسئول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نیز تلویحا نسبت به آن هشدار دادهاند. در واقع جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد تا با این هشدار اعلام کند که آثار شرایط تنشآلود در خاورمیانه به دیگر نقاط جهان نیز قابل تسری است و ثبات اقتصاد و امنیت جهانی را به خطر میاندازد.
تصمیم در آستانه نقش جوش
اقدام اروپا، درست در آستانه نقطه جوش تنشهای جمهوری اسلامی ایران و آمریکا به معنای همراهی با سیاستهای ایالات متحده نیز محسوب میشود. هرچند که ظاهرا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا مخالفت خود با اقدام نظامی علیه ایران را ابراز کرده است.
البته در سایه تهدیدات نظامی ترامپ همراه با گسیل تجهیزات نظامی به خاورمیانه، تلاشهای فشرده دیپلماتیک نیز در جریان است. تاجایی که به نوشته رسانههای غربی قطر، عربستان و ترکیه در این زمینه بسیار فعال هستند و عباس عراقچی نیز در راستای همین تلاشها دیروز به ترکیه سفر کرد و با همتای ترکیهای و رییسجمهور این کشور دیدار کرد. جایی که گفته میشود برای میانجیگری بین تهران و واشنگتن تلاش میکند.
حتی برخی رسانهها مدعی تلاش ترکیه برای برقراری نشست مجازی میان رئیسجمهور آمریکا و مسعود پزشکیان رییس دولت ایران شدهاند. ادعاهایی که البته هنوز تایید نشده است.
با این همه مشخص نیست که مواضع تهران و واشنگتن با توجه به شروط ترامپ مبنی بر توقف غنیسازی و محدودیت برنامه موشکی و منطقهای تا چه اندازه ظرفیت رسیدن به یک توافق را دارد. توافقی که اگر به هر دلیلی حاصل نشود، زمینه را برای تنشهای فزاینده هموار خواهد کرد.
