سود میلیارد دلاری ایران با احیای کریدور شرق ـ غرب/ چرا توافق ایران و چین بعد از ۶ ماه اجرایی نمی‌شود؟

به گزارش اقتصاد آنلاین؛ مسعود پزشکیان رئیس جمهور در سفر خود به چین در شهریور ماه که به دعوت “شی جین پینگ”، رئیس جمهوری این کشور برای شرکت در نشست سران سازمان همکاری شانگهای به تیانجین چین سفر کرده بود، نشان داد این دو کشور برای توسعه همکاری خود بدون هیچ تهدیدی از سوی قدرت‌های بزرگ آمادگی کامل دارند.

در این سفر که رئیس جمهور مسیر تیانجین تا پکن را با قطار سریع‌السیر و با بیشینه سرعت ۳۵۰ کیلومتر در ساعت طی کرد، تجربه سفر رئیس جمهور با قطار سریع السیر چین فرصتی استثنایی برای جلب حمایت بیشتر از حمل و نقل ریلی ایجاد کرد و به گفته مقامات وزارت راه و شهرسازی چنانچه این حمایت با رویکرد خردمندانه و غیراحساسی مدیریت شود، می‌تواند زمینه شکوفایی پایدار راه‌آهن را فراهم کند.

تاکید چین برای عبور کریدور شرق- غرب از مسیر ایران

اما سفر اخیر سید علی مدنی‌زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی در راس یک هیات بلند پایه به کشور چین نشان داد که ایران به دلیل قرار گرفتن در جایگاه ژئوپلیتیکی اصرار زیادی برای توسعه کریدور‌ها دارد به طوریکه نتایج سفر این هیئت عالی‌رتبه ایرانی به چین نشان از تاکید این کشور برای عبور کریدور شرق- غرب از مسیر ایران دارد.

اگر چه سفر فرزانه صادق‌مالواجرد وزیر راه و شهرسازی به چین در آبان ماه امسال برای حضور در دومین نشست بین المللی اتصال ریلی چین به اروپا نشان از جایگاه بالای ژئوپولیتیک و استراتژیک ایران برای تاثیرگذاری مثبت اتصال ریلی چین به اروپا دارد، اما مشخص نکرد که درحاشیه این اجلاس نشست‌های دو جانبه و چند جانبه و همچنین بازدید از ظرفیت‌های ریلی چین، توانسته است چین را به این موضوع ترغیب کند که آیا ایران می‌تواند در مرکز ثقل کریدور شرق- غرب از مسیر ایران قرار گیرد یا خیر؟

ترانزیت ۶۰ میلیون تنی کالا از کریدور شرق- غرب از مسیر ایران

گزارش‌ها و برآورد‌ها نشان می‌دهد که ترانزیت ۶۰ میلیون تنی کالا از کریدور شرق- غرب از مسیر ایران با تمرکز بیشتر بر روی چین-اروپا می‌تواند سالانه درآمد یک میلیارد دلاری برای ایران داشته باشد.

این سفر هیات عالی رتبه ایران به چین در حالی صورت گرفته است که از سفر رئیس جمهور به چین حدود شش ماه می‌گذرد، اما گزارش‌ها نشان می‌دهد که هنوز توافقات میان دو کشور اجرایی نشده است.

در سفر مسعود پزشکیان به چین، دو کشور وارد مرحله تازه‌ای از همکاری ریلی شدند، بطوریکه پروژه قطار پرسرعت تهران–مشهد که سال‌ها در حد طرح باقی مانده بود، مقرر شد به‌زودی با حضور سرمایه‌گذار چینی و همزمان با سفر رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان به پکن وارد فاز اجرایی شود؛ وزیر راه و شهرسازی هم اعلام کرد که طرف چینی برای سرمایه‌گذاری در این طرح اعلام آمادگی کرده و با نهایی شدن مذاکرات در جریان سفر رئیس‌جمهور ایران به پکن، قرارداد رسمی به امضا خواهد رسید. اما آنطور که گزارش‌ها نشان می‌دهد هنوز خبری از استارت این همکاری نیست.

در رابطه با آخرین وضعیت این پروژه، جبارعلی ذاکری مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اینکه قطار تهران - مشهد در مرحله برقی شدن است، گفته است که این اقدام سرعت حرکت قطار را نیز به ۲۰۰ کیلومتر در ساعت خواهد رساند.

بازگشت شرکت چینی به پروژه قطار تهران - مشهد

وی افزود: آخرین وضعیت پروژه امیدوارکننده است. شرکت چینی که قرارداد با آن امضا شده بود و پروژه نزدیک به ۴ یا ۵ سال متوقف شده بود، پس از مذاکرات جدید، مجدداً به پروژه بازگشتند و یک سال دیگر قرارداد را تمدید کرده‌اند. امیدواریم که بحث‌های شورای اقتصاد و فاینانس دولتی چین که در حال پیگیری هستیم، ظرف دو تا سه ماه آینده حل شود و شاهد آغاز دوباره پروژه باشیم.

به هر سوی از اظهارات علی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی در سفر به چین نشان می‌دهد که چین بر عبور کریدور شرق–غرب از ایران جایگاه ژئوپلیتیکی کشور را برجسته کرده است و این اقدام می‌تواند فرصتی میلیارد دلاری برای ایران به همراه داشته باشد. هر چند که تحقق آن نیازمند تصمیمات محکم و ثبات اقتصادی است.

وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به نتایج سفر اخیر هیئت عالی‌رتبه ایران به چین گفت: عبور کریدور شرق ـ غرب از مسیر ایران در چارچوب طرح «جاده ابریشم» بوده و مطرح شدن آن جدیت طرف چینی است که می‌تواند جایگاه ایران را در اتصال شرق به غرب تقویت کند.

وی با بیان اینکه منطقه آزاد سرخس در مسیر این کریدور قرار دارد، تاکید کرد که عبور کریدور شرق-غرب از ایران یک فرصت طلایی برای توسعه ترانزیت، افزایش تبادلات تجاری و فعال‌سازی ظرفیت‌های مناطق آزاد به‌ویژه در شرق کشور به شمار می‌رود.

این اتفاق رویکرد اصلی دولت در مناطق آزاد را که همان توسعه تولید صادرات‌محور است، نشان می‌دهد و این رویکرد باید به‌صورت عملی در مناطقی مانند سرخس دنبال شود.

دیپلماسی اقتصادی نباید تنها به وزارت امور خارجه محدود شود

مدنی‌زاده با تأکید بر نقش دیپلماسی اقتصادی در شرایط کنونی کشور تصریح کرد که دیپلماسی اقتصادی یکی از تصمیمات راهبردی دولت است و نباید تنها به وزارت امور خارجه محدود شود. وزارت اقتصاد و دستگاه‌های تابعه خود را متولی ایفای نقش فعال در این حوزه می‌دانند.

او معتقد است که تحول اقتصادی کشور از مسیر مناطق آزاد و توسعه تجارت با کشور‌های همسایه و منطقه عبور می‌کند؛ به‌ویژه کشور‌هایی که ارتباطات زمینی با ایران دارند. این ارتباطات در شرایط تحریمی به فرصتی راهبردی تبدیل شده‌اند.

با این حال، به گفته کارشناسان ترانزیت و حمل‌ونقل، سفر‌های چندباره مسئولان کشور که با سفر رئیس‌جمهور در شهریور ماه آغاز شد و بعد از آن نیز به ترتیب وزرای راه و شهرسازی و امور اقتصادی و دارایی و سپس برخی نمایندگان مجلس به چین صورت گرفت، نشان می‌دهد که تاکنون نتیجه‌ای در خور در حوزه حمل و نقل ریلی و حتی کریدور‌ها در اقتصاد کشور نداشته است.

سوال این است که چرا علیرغم گذشت حدود شش ماه از سفر مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور به چین و ملاقات با رئیس‌جمهور این کشور هنوز توافق‌های دو طرف به مرحله اجرایی نرسیده است.

وزرای باید برنامه اجرایی متناسب با هر سفر خارجی را پیش ببرند

نائینی کارشناس حوزه ترانزیت در این خصوص عنوان می‌کند که که ترکیب وزرای کشور باید برنامه اجرایی خود را متناسب با هر سفر خارجی رئیس‌جمهور پیش ببرند تا در اعتمادسازی همکاری اقتصادی-ترانزیتی دو طرف، تحولی ایجاد شود.

این کارشناس به نقل از یکی اعضای وزارت امورخارجه نقل کرد که در دیدار آخر دو رئیس‌جمهور توافقات خوبی صورت گرفته، اما چینی‌ها با توجه به رفتار نوسانی ایران، انجام این توافقات را از شرایط ادامه همکاری مطرح کرده‌اند و عملا بی‌ثباتی تصمیم‌گیری اجرایی کشور، رابطه دو دولت را در سطح غیرقابل‌قبولی نگه داشته است.

حال با توجه به اینکه بعد از سفر رئیس جمهور به چین، چندین و چند پروژه مشترک حمل و نقل ریلی میان ایران و چین در آستانه استارت و اجرا قرار گرفت، سوال این است که آیا وزرای راه و شهرسازی، امور اقتصادی و دارایی و حتی تیم‌های کارشناسی و نمایندگان مجلس همراه با این وزرا، برنامه‌های اجرایی خود را متناسب با یکدیگر پیش می‌برند تا هر چه سریعتر عملیات اجرایی این پروژه‌ها در کشور آغاز شود؟