نشست پشت درهای بسته/ روایت مبهم عراقچی از مذاکره با آمریکا
جلسه غیرعلنی مجلس با حضور همزمان وزیر امور خارجه و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، در حالی برگزار شد که فضای دیپلماسی و امنیت منطقهای وارد مرحلهای حساس شده است.
به گزارش اقتصادآنلاین، جلسه صبح دوشنبه مجلس به صورت غیرعلنی آغاز شد. نشستی که بهواسطه حضور همزمان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، از حساسیت بالایی برخوردار بود.
چنین ترکیبی از مدعوین، بهطور سنتی زمانی شکل میگیرد که تصمیمسازان بهدنبال ارسال سیگنال هماهنگی میان حوزه سیاست خارجی و حوزه دفاعی هستند؛ هرچند در این مورد، میزان تحقق این هدف و خروجی ملموس جلسه همچنان محل پرسش است.
روایت سخنگوی هیأت رئیسه از اظهارات عراقچی در مجلس
برگزاری جلسات غیرعلنی پیرامون مسائل حساس اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و امنیتی تبدیل به رویه مجلس در ادوار اخیر شده است. خروجی این جلسات نیز عمدتا روایتهای رسمی است.
عباس گودرزی، سخنگوی هیأت رئیسه مجلس، در جمع خبرنگاران کوشید تصویری منسجم و اطمینانبخش از جلسه ارائه دهد. به گفته او، محور اصلی نشست «بررسی آخرین تحولات سیاست خارجی، روند مذاکرات و وضعیت توان دفاعی و امنیت ملی کشور» بوده است. گودرزی بر این نکته تأکید کرد که حضور توأمان عراقچی و موسوی حامل پیام روشن «هماهنگی کامل دیپلماسی و میدان» است؛ مفهومی که در سالهای اخیر بارها در ادبیات رسمی مقامات جمهوری اسلامی ایران تکرار شده است.
با این حال، گزارش سخنگوی هیأت رئیسه بیش از آنکه واجد جزئیات عملی باشد، بر چارچوبهای کلی و مفاهیم کلان مانند «اقتدار»، «انسجام» و «خطوط قرمز» متمرکز بود.
عراقچی و گزارش مذاکرات ایران و آمریکا
یکی از نقاط کانونی این جلسه، گزارش وزیر امور خارجه از روند مذاکرات ایران و آمریکا بود. بر اساس روایت گودرزی، عراقچی تأکید کرده که تیم دیپلماسی «هر توافقی را بر عدم توافق ترجیح نمیدهد» و حفظ عزت و منافع ملی در اولویت قرار دارد. همچنین گفته شد که مذاکرات بهصورت غیرمستقیم و با تعیین چارچوب از سوی ایران دنبال میشود.
به نظر میرسد این سخنان نوعی اطمینان خاطر به نمایندگان جریان رادیکال اصولگرایی است که در روزهای اخیر علیه مذاکره با آمریکا صحبت کرده بودند. البته نه در اظهارات سخنگوی هیأت رئیسه و نه در نقلقولهای غیررسمی، مشخص نمیشود که پیامهای دریافتی از طرف مقابل تا چه اندازه مثبت، منفی یا هشداردهنده بودهاند.
همین سکوت، فضا را برای گمانهزنی باز گذاشته و نشان میدهد که یا هنوز جمعبندی روشنی وجود ندارد یا ملاحظات سیاسی اجازه شفافسازی بیشتر را نمیدهد.
رییس ستاد کل در جلسه غیرعلنی چه گفت؟
در سوی دیگر، سرلشکر موسوی گزارشی از وضعیت آمادگی دفاعی کشور ارائه داده است. طبق این گزارش، موسوی گفته که نیروهای مسلح برای مواجهه با «جنگ ترکیبی و چندوجهی» آمادهاند و توان آفندی و پدافندی ایران نسبت به گذشته افزایش یافته است. اشاره به تجربه «جنگ ۱۲ روزه» و عبور موشکهای ایرانی از سامانههای پدافندی دشمن، بخش مهمی از این روایت را تشکیل میدهد.
همزمانی دیپلماسی و میدان
همزمانی حضور عراقچی و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، بهطور طبیعی این پرسش را مطرح میکند که آیا این هماهنگی صرفاً نمادین است یا نشانه ورود به مرحلهای جدید از تصمیمگیری. محمدباقر قالیباف رییس مجلس این همزمانی را بهعنوان «دو روی یک سکه» توصیف کرده، اما در عمل، هنوز مشخص نیست این هماهنگی چه تأثیری بر روند مذاکرات یا معادلات میدانی خواهد گذاشت.
تحرکات موازی؛ از مسقط تا پایگاههای نظامی
اهمیت این جلسه زمانی بیشتر میشود که در بستر تحرکات همزمان منطقهای قرار گیرد. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، قرار است فردا به مسقط سفر کند. سفری که بهطور سنتی با پیامهای دیپلماتیک حساس و نقشآفرینی عمان بهعنوان میانجی گره خورده است.
در سوی مقابل، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه ادامه دارد. انتقال هواپیماهای ترابری C-۱۷ به اردن، استقرار هواپیماهای سوخترسان در پایگاههای اروپایی و حضور تجهیزات بریتانیایی در قبرس، همگی نشانههایی از حفظ سطح بالای آمادگی نظامی واشنگتن در منطقه است. این تحرکات، خواه جنبه بازدارنده داشته باشند یا صرفاً نمایشی، در محاسبات دو طرف بیتاثیر نیستند.
دیپلماسی یا میدان؟
در مجموع، جلسه غیرعلنی مجلس را میتوان بیش از آنکه محل تصمیمگیری نهایی دانست، عرصهای برای تبادل پیامها و همراستاسازی روایتها تلقی کرد. تاکید بر هماهنگی دیپلماسی و میدان، هشدار نسبت به تکرار تجربههای گذشته و یادآوری خطوط قرمز، همگی مواضعی آشنا و تکرارشوندهاند. آنچه همچنان نامشخص مانده، این است که در سطح عملی، مذاکرات به کدام سو میرود و در نهایت دیپلماسی یا میدان در صحنه باقی خواهد ماند.
