پشتپرده ضربالاجل دو هفتهای ترامپ / جنگ نزدیک است؟
در حالی که گزارشهای رسمی از فضای «مثبت» مذاکرات ژنو حکایت دارد، برخی رسانههای آمریکایی از تعیین ضربالاجلی دو هفتهای از سوی دولت ترامپ برای ایران خبر میدهند؛ مهلتی که به ادعای آنان میتواند مقدمه یک رویارویی نظامی گسترده در منطقه باشد. آیا این ضربالاجل نشانه نزدیک شدن به جنگ است یا بخشی از یک بازی فشار در میز مذاکره؟
به گزارش اقتصاد آنلاین ، وبسایت اکسیوس در گزارشی به قلم باراک راوید مدعی شده است شواهد نشان میدهد دولت دونالد ترامپ بیش از هر زمان دیگری به یک جنگ بزرگ در خاورمیانه نزدیک شده؛ جنگی که به گفته این رسانه، میتواند ظرف هفتههای آینده آغاز شود.
در این گزارش، بدون ذکر نام منابع مشخص، ادعا شده که هرگونه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران صرفاً یک حمله محدود نخواهد بود، بلکه کارزاری چند هفتهای و گسترده خواهد بود؛ سناریویی که از آن به عنوان «جنگ تمامعیار» یاد شده است. راوید همچنین نوشته چنین جنگی میتواند پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیقی برای منطقه داشته و سه سال باقیمانده از ریاستجمهوری ترامپ را تحتالشعاع قرار دهد.
ضربالاجل دو هفتهای ترامپ به ایران؛ تکرار یک الگو؟
به ادعای اکسیوس، مقامهای آمریکایی پس از مذاکرات سهشنبه اعلام کردهاند ایران باید ظرف دو هفته با یک پیشنهاد «دقیق و مشخص» بازگردد. راوید مدعی است این بازه زمانی شباهت قابلتوجهی با تحولات پیش از «جنگ دوازدهروزه» دارد و میتواند نشانهای از نزدیک شدن به مرحله تصمیمگیری نهایی باشد.
با این حال، برخی ارزیابیها در داخل و خارج آمریکا حاکی از آن است که پیشنهاد ارائهشده از سوی ایران، طرف آمریکایی را غافلگیر کرده و همین موضوع احتمال اقدام نظامی فوری را به تعویق انداخته است.
همزمانی دیپلماسی و انباشت نظامی
اکسیوس در ادامه گزارش خود مدعی شده است که آمریکا پس از اعتراضات اخیر در ایران، دو مسیر را بهطور همزمان دنبال کرده: از یک سو ادامه مذاکرات هستهای و از سوی دیگر، تقویت گسترده حضور نظامی در منطقه.
به نوشته این رسانه، ناوگان آمریکا در نزدیکی ایران شامل دو ناو هواپیمابر، حدود یک دوجین ناو جنگی، صدها جنگنده و چندین سامانه پدافند هوایی است. همچنین بیش از ۱۵۰ پرواز باری نظامی برای انتقال تجهیزات و مهمات به خاورمیانه انجام شده و تنها در ۲۴ ساعت گذشته دهها جنگنده از جمله F-۳۵، F-۲۲ و F-۱۶ به منطقه اعزام شدهاند.
از نگاه تحلیلگران اکسیوس، این حجم از استقرار نظامی، انتظارات را درباره احتمال اقدام نظامی افزایش داده و عقبنشینی را برای ترامپ دشوارتر کرده است؛ مگر آنکه ایران امتیازهای قابلتوجهی در موضوع برنامه هستهای ارائه دهد.
تردیدها درباره امکان توافق ایران و آمریکا
با وجود آنکه مقامهای دو طرف مذاکرات را «مثبت» توصیف کردهاند، اکسیوس مدعی است شکافها همچنان عمیق است و توافق در شرایط فعلی چندان محتمل به نظر نمیرسد.
جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با فاکس نیوز اعلام کرده مذاکرات از برخی جهات «خوب پیش رفته»، اما در مواردی نیز خطوط قرمز تعیینشده از سوی ترامپ همچنان مورد پذیرش ایران قرار نگرفته است. او تأکید کرده رئیسجمهور آمریکا ممکن است به این جمعبندی برسد که مسیر دیپلماسی به «پایان طبیعی» خود رسیده است.
در همین حال، سناتور لیندسی گراهام گفته است هرگونه حمله احتمالی ممکن است «چند هفته» فاصله داشته باشد، هرچند برخی منابع دیگر احتمال بازهای کوتاهتر را مطرح کردهاند.
فشار رسانهای یا مقدمه اقدام نظامی علیه ایران؟
در بخش دیگری از گزارش، اکسیوس به نقل از دو مقام اسرائیلی مدعی شده است دولت اسرائیل خود را برای سناریوی جنگ در روزهای آینده آماده میکند و حتی برخی محافل در تلآویو بر سناریوی «حداکثری» شامل هدف قرار دادن ساختار سیاسی ایران تأکید دارند.
با این حال، انتشار این گزارش همزمان با اخبار مثبت از سوئیس، این گمانه را تقویت کرده که فضاسازی رسانهای میتواند بخشی از راهبرد فشار برای امتیازگیری بیشتر در میز مذاکره باشد؛ فشاری که احتمالاً در پشت پرده نیز به طرف ایرانی منتقل شده است.
در همین چارچوب، برخی تحلیلگران اظهارات اخیر رهبر جمهوری اسلامی در آذربایجان شرقی را پاسخی مستقیم به همین ادبیات تهدیدآمیز ارزیابی میکنند؛ جایی که او تأکید کرد: «خطرناکتر از ناو، سلاحی است که میتواند به قعر دریا بفرستدش.»
جنگ نزدیک است یا بازی با زمان؟
مجموعه تحرکات دیپلماتیک و نظامی، تصویری دوگانه از وضعیت کنونی ارائه میدهد: از یک سو مذاکرات ادامه دارد و دو طرف از «پیشرفت» سخن میگویند؛ از سوی دیگر، ضربالاجل دو هفتهای و انباشت بیسابقه نیروهای نظامی، سناریوی تقابل را پررنگتر کرده است.
اینکه «مهلت دو هفتهای» مقدمه یک توافق سخت باشد یا پیشدرآمد یک درگیری نظامی، پرسشی است که پاسخ آن در روزها و هفتههای آینده روشنتر خواهد شد.