شوک بزرگ روسیه به ایران / شاهرگ حیاتی تهران به خطر افتاد

به گزارش اقتصاد آنلاین ، تحولات تازه در بازار انرژی ارمنستان، معادله‌ای قدیمی را وارد مرحله‌ای حساس کرده است؛ جایی که رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای می‌تواند سهم تهران و مسکو را در یکی از مهم‌ترین گره‌های انرژی قفقاز با چالش جدی روبه‌رو کند.

چرخش تدریجی ایروان از شرکای سنتی

سال‌هاست که ارمنستان بخش مهمی از انرژی خود را از طریق گاز ایران و زیرساخت‌های برق روسیه تأمین می‌کند. این وابستگی، علاوه بر بُعد اقتصادی، به اهرمی ژئوپلیتیکی برای تهران و مسکو تبدیل شده بود.

اما در ماه‌های اخیر، ایروان با هدف کاهش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی، به‌دنبال تنوع‌بخشی به منابع انرژی رفته است؛ از توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر گرفته تا مذاکره برای واردات LNG از مسیر‌های جدید.

ورود بازیگران جدید؛ اروپا و چین در میدان

نقش‌آفرینی بازیگران تازه، به‌ویژه اتحادیه اروپا و چین، در پروژه‌های انرژی ارمنستان پررنگ‌تر شده است. سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی و بادی، افزایش واردات تجهیزات انرژی از آلمان و چین و گفت‌و‌گو برای اتصال شبکه برق با گرجستان، همگی نشان‌دهنده تغییر رویکرد ایروان است.

این تحولات می‌تواند وابستگی تاریخی به ایران و روسیه را به‌تدریج کاهش دهد و ساختار بازار انرژی این کشور را دگرگون کند.

فشار تحریم‌ها بر تهران و مسکو

تحریم‌های گسترده علیه روسیه و محدودیت‌های بانکی علیه ایران، توان مانور این دو کشور را در بازار ارمنستان کاهش داده است. شرکت‌های روسی با مشکلات مالی و فنی روبه‌رو هستند و ایران نیز در انتقال منابع مالی و تجهیزات با چالش مواجه است.

در این میان، شرکت‌های اروپایی و آسیایی با پیشنهاد‌های رقابتی‌تر در حال افزایش سهم خود از بازار هستند.

رقابت پنهان مسکو و تهران

با وجود فشارها، مسکو تلاش کرده جایگاه خود را در ارمنستان حفظ کند؛ حتی اگر این روند به کاهش نقش ایران منجر شود. ارائه تخفیف‌های انرژی، قرارداد‌های بلندمدت گاز و سرمایه‌گذاری در شبکه برق، بخشی از راهبرد روسیه برای تثبیت نفوذ در قفقاز است.

برای ایران، کاهش سهم در بازار انرژی ارمنستان تنها یک عقب‌نشینی اقتصادی نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای کاهش نفوذ سیاسی در یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال منطقه باشد.

آینده نامطمئن شاهرگ انرژی

تغییر مسیر تأمین انرژی در ارمنستان هنوز قطعی نیست، اما نشانه‌ها از یک چرخش راهبردی حکایت دارند. اگر این روند تثبیت شود، تهران و مسکو باید برای حفظ جایگاه خود پیشنهاد‌های رقابتی‌تر و همکاری‌های تازه‌تری ارائه دهند.

در غیر این صورت، بازار انرژی ارمنستان می‌تواند به‌تدریج به صحنه رقابت قدرت‌های جدید تبدیل شود؛ رقابتی که پیامد‌های آن فراتر از اقتصاد و به قلب معادلات ژئوپلیتیکی قفقاز خواهد رسید.