دهک‌بندی یارانه‌ها تغییر کرد؟/ جزئیات تغییر دهک‌های خانوار‌ها در تیر ۱۴۰۵

به گزارش اقتصادآنلاین، همزمان با افزایش هزینه‌های معیشتی و تأکید دولت بر هدفمندتر شدن نظام پرداخت یارانه‌ها، فرآیند بازنگری در دهک‌بندی اقتصادی خانوارها همچنان ادامه دارد. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با استفاده از اطلاعات ثبت‌شده در پایگاه رفاه ایرانیان، به‌صورت مستمر وضعیت درآمد، دارایی و شاخص‌های اقتصادی خانوارها را بررسی می‌کند تا یارانه نقدی و سایر حمایت‌های معیشتی به شکل دقیق‌تری به افراد واجد شرایط اختصاص یابد. همین موضوع باعث شده است که در ماه‌های اخیر، تغییر دهک خانوارها به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های یارانه‌بگیران تبدیل شود؛ چراکه هرگونه تغییر در وضعیت اقتصادی خانوار می‌تواند بر ادامه دریافت یارانه یا حذف آن تأثیر بگذارد.

دهک‌بندی خانوارها تغییر می‌کند؟

دهک‌بندی خانوارها یک فرآیند ثابت و دائمی نیست و با هر مرحله از به‌روزرسانی اطلاعات اقتصادی، امکان جابه‌جایی خانوارها میان دهک‌های مختلف وجود دارد. دولت برای تعیین دهک اقتصادی خانوارها، مجموعه‌ای از اطلاعات از جمله میزان درآمد، حقوق و دستمزد، دارایی‌های منقول و غیرمنقول، مالکیت خودرو، گردش حساب‌های بانکی، سرمایه‌گذاری‌ها و سایر شاخص‌های مالی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

بر همین اساس، ممکن است خانواری که در ماه‌های گذشته در دهک‌های پایین‌تر قرار داشته و یارانه دریافت کرده است، پس از بررسی اطلاعات جدید به دهک بالاتر منتقل شود. در مقابل، خانوارهایی که شرایط اقتصادی آنها تضعیف شده یا اطلاعات جدید نشان‌دهنده کاهش توان مالی آنها باشد، امکان انتقال به دهک‌های پایین‌تر و برخورداری از حمایت‌های بیشتر را خواهند داشت. در واقع، هدف از این بازنگری‌ها آن است که منابع یارانه‌ای با دقت بیشتری میان خانوارهای نیازمند توزیع شود و پرداخت یارانه به افراد پردرآمد به حداقل برسد.

جزئیات تغییر دهک‌های خانوارها در تیر ۱۴۰۵

با واریز یارانه نقدی دهک‌های اول تا سوم در تیرماه ۱۴۰۵، آمارهای منتشرشده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها از افزایش تعداد مشمولان این دهک‌ها حکایت دارد. بر اساس این گزارش، در مرحله پرداخت خردادماه مبلغ ۱۱۲ هزار و ۶۷۵ میلیارد ریال به حساب ۱۰ میلیون و ۳۵۶ هزار و ۷۲۷ نفر واریز شده بود، در حالی که در مرحله پرداخت تیرماه مبلغ ۱۱۲ هزار و ۶۶۱ میلیارد ریال به حساب ۱۰ میلیون و ۳۶۷ هزار و ۸۹۸ نفر واریز شد.

همچنین جمعیت افراد قرارگرفته در دهک‌های اول تا سوم از ۲۸ میلیون و ۱۶۵ هزار و ۷۸۷ نفر به ۲۸ میلیون و ۱۶۸ هزار و ۹۱۹ نفر افزایش یافته است. مقایسه این دو آمار نشان می‌دهد ۱۱ هزار و ۱۷۱ نفر به جمع سرپرستان خانوارهای دریافت‌کننده یارانه این سه دهک اضافه شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند ناشی از بازنگری در دهک‌بندی خانوارها و انتقال برخی افراد از دهک‌های بالاتر به دهک‌های پایین‌تر باشد.

این آمار نشان می‌دهد فرآیند اصلاح دهک‌بندی همچنان ادامه دارد و اطلاعات اقتصادی خانوارها به‌صورت مستمر مورد بازبینی قرار می‌گیرد. به همین دلیل، امکان تغییر دهک برای برخی خانوارها در ماه‌های آینده نیز وجود خواهد داشت.

حذف یارانه تیر ۱۴۰۵ برای کدام دهک‌ها جدی‌تر شد؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد دولت در تیرماه امسال تمرکز بیشتری بر پالایش فهرست یارانه‌بگیران داشته و هدف اصلی، شناسایی خانوارهایی است که بر اساس شاخص‌های اقتصادی در گروه‌های پردرآمد قرار می‌گیرند. به همین دلیل، دهک‌های هشتم، نهم و دهم بیش از سایر گروه‌ها در معرض حذف یارانه یا جابه‌جایی قرار دارند.

مبنای این بازبینی اطلاعات ثبت‌شده در پایگاه رفاه ایرانیان است؛ سامانه‌ای که اطلاعات اقتصادی خانوارها را از دستگاه‌های مختلف تجمیع و تحلیل می‌کند. بنابراین اگر اطلاعات جدید نشان دهد که درآمد یا دارایی یک خانوار افزایش یافته است، احتمال انتقال آن به دهک‌های بالاتر و در نتیجه حذف یارانه وجود دارد.

البته قرار گرفتن در دهک‌های هشتم تا دهم به معنای حذف قطعی یارانه نیست و تصمیم نهایی براساس مجموع شاخص‌های اقتصادی هر خانوار اتخاذ می‌شود. با این حال، خانوارهایی که در ماه‌های اخیر تغییرات مالی قابل‌توجهی داشته‌اند، بهتر است وضعیت دهک خود را بررسی کنند.

دلیل تغییر ناگهانی در دهک‌بندی خانوارها چیست؟

 یکی از مهم‌ترین دلایل تغییر دهک خانوار، به‌روزرسانی مستمر اطلاعات اقتصادی در پایگاه رفاه ایرانیان است. این اطلاعات از طریق دستگاه‌های مختلف جمع‌آوری می‌شود و هرگونه تغییر در وضعیت مالی خانوار می‌تواند در نتیجه نهایی دهک‌بندی اثرگذار باشد.ثبت تراکنش‌های بانکی با مبالغ بالا، خرید یا فروش ملک، خرید خودرو، افزایش درآمد، دریافت سودهای قابل‌توجه، تغییر در دارایی‌های خانوار یا اصلاح اطلاعات ثبت‌شده، از جمله عواملی است که ممکن است باعث جابه‌جایی دهک شود.
به همین دلیل ممکن است خانواری که تا ماه گذشته در یکی از دهک‌های میانی قرار داشته، در بازبینی جدید به دهک بالاتر منتقل شود یا برعکس، در صورت کاهش شاخص‌های اقتصادی، در دهک پایین‌تری قرار گیرد و مشمول حمایت‌های بیشتری شود.

نحوه استعلام دهک خانوار

خانوارها برای اطلاع از دهک درآمدی خود نیازی به مراجعه حضوری ندارند و می‌توانند از طریق سامانه‌ها و درگاه‌های الکترونیکی تعریف‌شده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی وضعیت دهک‌بندی خود را بررسی کنند.
۱.استعلام از طریق سامانه حمایت: مهم‌ترین و دقیق‌ترین روش استعلام دهک‌بندی، مراجعه به سامانه حمایت به نشانی https://hemayat.mcls.gov.ir است. سرپرستان خانوار پس از ورود به این سامانه باید گزینه «ورود از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند» را انتخاب کنند. در ادامه با وارد کردن کد ملی و شماره تلفن همراهی که به نام سرپرست خانوار ثبت شده است، کد تأیید برای آنها ارسال می‌شود. پس از ورود به حساب کاربری، اطلاعات مربوط به دهک و صدک اقتصادی خانوار در بخش «وضعیت اقتصادی خانوار» قابل مشاهده خواهد بود.

۲.استعلام از طریق تلفن گویا : افرادی که دسترسی به اینترنت ندارند، می‌توانند از طریق تلفن گویای وزارت رفاه وضعیت دهک‌بندی خود را استعلام کنند. برای این منظور کافی است با شماره ۰۹۲۰۰۰۰۶۳۶۹ تماس گرفته و پس از وارد کردن کد ملی سرپرست خانوار و شماره تلفن همراه ثبت‌شده، اطلاعات مربوط به دهک درآمدی را دریافت کنند. همچنین شماره ۰۲۱۶۳۶۹ به‌عنوان مرکز پاسخگویی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پاسخ به سؤالات و مشکلات مرتبط با یارانه و دهک‌بندی در نظر گرفته شده است.

۳.استعلام از طریق کد دستوری USSD: یکی دیگر از روش‌های استعلام، استفاده از کد دستوری #۴۳۸۵۷۴ است. سرپرستان خانوار می‌توانند این کد را از طریق تلفن همراه شماره‌گیری کرده و پس از وارد کردن کد ملی، از وضعیت مشمولیت خود در سامانه یارانه‌ها مطلع شوند. البته این روش تنها وضعیت ثبت‌بودن یا نبودن فرد در فهرست مشمولان را نمایش می‌دهد و دهک دقیق خانوار را مشخص نمی‌کند.

۴.استعلام از طریق اپلیکیشن بله: امکان مشاهده دهک‌بندی خانوار از طریق اپلیکیشن «بله» نیز فراهم شده است. کاربران پس از ورود به این برنامه می‌توانند عبارت «یارانه» یا شناسه @۶۳۶۹ را در بخش جستجو وارد کنند. سپس با انتخاب خدمت استعلام دهک‌بندی، کد ملی سرپرست خانوار و اطلاعات موردنیاز را ثبت کنند. پس از تأیید هویت، اطلاعات مربوط به دهک درآمدی، وضعیت دریافت یارانه و نوع یارانه تخصیص‌یافته نمایش داده می‌شود.
لازم به ذکر است که تمامی روش‌های استعلام دهک‌بندی تنها با اطلاعات سرپرست خانوار قابل انجام است و در صورت مشاهده مغایرت یا تغییر شرایط اقتصادی خانوار، امکان پیگیری و ثبت درخواست بررسی مجدد از طریق سامانه‌های مربوطه وجود دارد.

نحوه اعتراض به قطع یارانه

چنانچه یارانه خانواری قطع شده باشد یا سرپرست خانوار نسبت به دهک‌بندی اعلام‌شده اعتراض داشته باشد، امکان ثبت درخواست بازبینی وجود دارد. برای این منظور باید به سامانه حمایت به نشانی hemayat.mcls.gov.ir مراجعه و درخواست بررسی مجدد ثبت شود. پس از ورود به سامانه و تکمیل اطلاعات هویتی شامل کد ملی، شماره تلفن همراه و سایر اطلاعات مورد نیاز، درخواست اعتراض در سامانه ثبت می‌شود و اطلاعات اقتصادی خانوار بار دیگر توسط مراجع ذی‌ربط بررسی خواهد شد.

در صورتی که پس از بررسی، خطا یا مغایرتی در دهک‌بندی احراز شود، دهک جدید برای خانوار ثبت شده و در صورت واجد شرایط بودن، یارانه دوباره برقرار خواهد شد. همچنین اگر حدود ۱۰ روز پس از ثبت اعتراض پاسخی دریافت نشود، متقاضی می‌تواند با مراجعه دوباره به سامانه، وضعیت درخواست خود را پیگیری و در صورت نیاز اطلاعات تکمیلی را برای بررسی مجدد ثبت کند.