خبر مهم برای مؤدیان مالیاتی / سامانه مؤدیان چگونه انگیزه تخلفات مالیاتی را کاهش داد؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تسنیم، محمد نوری، مدیرکل دفتر توسعه سامانه‌های مؤدیان، با بیان اینکه اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان تحول مهمی در نظام مالیات بر ارزش افزوده ایجاد کرده است، گفت: سامانه مؤدیان با طراحی یک سازوکار هوشمند مبتنی بر زنجیره اعتبار مالیاتی، کیفیت خوداظهاری مؤدیان را به شکل محسوسی افزایش داده و انگیزه اظهار خلاف واقع را کاهش داده است. در این سازوکار، اعطای هر اعتبار مالیاتی منوط به آن است که شخص دیگری در زنجیره معاملات، بدهی متناظر آن را پذیرفته باشد.

وی افزود: استرداد مالیات بر ارزش افزوده همواره یکی از پیچیده‌ترین فرآیندهای نظام‌های مالیاتی بوده است، اما سامانه مؤدیان با تولید داده‌های دقیق، باکیفیت و قابل اتکا، امکان انجام این فرآیند را سریع‌تر، کم‌هزینه‌تر و با صرف انرژی کمتر فراهم کرده است. در گذشته اتکا به صورتحساب‌های کاغذی، رسیدگی‌ها را طولانی و پرهزینه می‌کرد، اما امروز با ثبت الکترونیکی معاملات، امکان محاسبه و پرداخت استرداد علی‌الحساب به‌صورت سیستمی فراهم شده و مؤدیان سریع‌تر به منابع مالی خود دسترسی پیدا می‌کنند.

مدیرکل دفتر توسعه سامانه‌های مؤدیان با اشاره به چالش‌های گذشته در استرداد مالیات اظهار کرد: پیش از راه‌اندازی سامانه مؤدیان، مؤدیان با فرآیندهای کاغذی، مراجعات متعدد و زمان رسیدگی طولانی روبه‌رو بودند. اثبات صحت خرید و فروش‌ها، تطبیق فاکتورها و احراز واقعی بودن معاملات عمدتاً به بررسی‌های دستی وابسته بود و همین موضوع موجب تأخیر در استرداد و کاهش سرمایه در گردش بنگاه‌ها می‌شد. همچنین نبود یک بستر اطلاعاتی یکپارچه، احتمال اختلاف در اسناد و رد برخی مدارک را افزایش می‌داد.

نوری ادامه داد: امروز با استقرار سامانه مؤدیان، صورتحساب‌ها به‌صورت الکترونیکی ثبت می‌شوند و سازمان امور مالیاتی می‌تواند صحت اطلاعات را به شکل سیستمی بررسی کند. نتیجه این تحول، افزایش شفافیت، کاهش مراجعات حضوری، حذف مدارک تکراری و تسهیل محاسبه و پرداخت استرداد علی‌الحساب است.

وی با بیان اینکه هدف کاهش مداخلات انسانی در فرآیند استرداد تا حد زیادی محقق شده است، گفت: در گذشته بررسی درخواست‌های استرداد کاملاً بر عهده کارشناسان ادارات مالیاتی بود و مؤدیان برای تسریع رسیدگی ناچار به مراجعه حضوری و ارائه مدارک متعدد بودند. اکنون اعتبار مالیاتی بر اساس صورتحساب‌های الکترونیکی تأییدشده به‌صورت خودکار محاسبه می‌شود و درخواست‌های استرداد نیز به شکل سیستمی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مدیرکل دفتر توسعه سامانه‌های مؤدیان تصریح کرد: «در حال حاضر استرداد علی‌الحساب به‌صورت سیستمی محاسبه و پرداخت می‌شود و پس از رسیدگی پرونده، تعیین تکلیف نهایی مطابق مقررات انجام خواهد شد. به این ترتیب، رسیدگی به درخواست‌های استرداد از یک فرآیند مبتنی بر عامل انسانی به یک فرآیند مبتنی بر داده تبدیل شده است.

وی شفافیت اطلاعات اقتصادی را مهم‌ترین زیرساخت تسریع استرداد مالیات بر ارزش افزوده دانست و اظهار کرد: با ثبت الکترونیکی صورتحساب‌ها و شکل‌گیری زنجیره اطلاعات معاملات، اعتبار مالیاتی مؤدیان بر پایه داده‌های دقیق و قابل راستی‌آزمایی محاسبه می‌شود و نیاز به ارائه مکرر اسناد و رسیدگی‌های زمان‌بر به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. همچنین کیفیت داده‌های تولیدشده در سامانه مؤدیان نسبت به گذشته به‌مراتب بالاتر است و همین موضوع امکان تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را برای سازمان فراهم کرده است.

نوری درباره آثار این تحول بر تمکین مالیاتی نیز گفت: «تمکین داوطلبانه زمانی تقویت می‌شود که مؤدی اطمینان داشته باشد انجام صحیح تکالیف قانونی با دریافت به‌موقع حقوق قانونی او همراه خواهد بود. تسریع و تسهیل استرداد مالیات این پیام را به فعالان اقتصادی منتقل می‌کند که شفافیت و ثبت صحیح اطلاعات نه‌تنها هزینه‌ای برای آنان ایجاد نمی‌کند، بلکه منافع مستقیمی نیز به همراه دارد.

وی خاطرنشان کرد: پرداخت سریع‌تر استردادهای علی‌الحساب، فشار بر سرمایه در گردش بنگاه‌ها را کاهش داده و از ایجاد تنش‌های نقدینگی جلوگیری می‌کند. همچنین افزایش تقاضا برای دریافت صورتحساب الکترونیکی، فروشندگان را به صدور صورتحساب الکترونیکی ترغیب کرده و به توسعه شفافیت اقتصادی منجر شده است.

مدیرکل دفتر توسعه سامانه‌های مؤدیان در پایان با تشریح برنامه‌های آینده سازمان امور مالیاتی گفت: چشم‌انداز سازمان، حرکت به سمت استرداد هرچه هوشمندتر، سریع‌تر و مبتنی بر داده است. هرچه پوشش سامانه مؤدیان کامل‌تر شود و کیفیت داده‌های ثبت‌شده افزایش یابد، بخش بیشتری از فرآیند استرداد به‌صورت سیستمی و با حداقل مداخله انسانی انجام خواهد شد. هدف این است که مؤدیانی که تکالیف قانونی خود را به‌موقع و صحیح انجام می‌دهند، در کوتاه‌ترین زمان ممکن از استرداد علی‌الحساب بهره‌مند شوند و پس از رسیدگی نیز تعیین تکلیف نهایی با سرعت، دقت و شفافیت بیشتری انجام گیرد. توسعه ابزارهای تحلیل داده و تکمیل زنجیره اطلاعات معاملات نیز به افزایش سرعت، دقت و عدالت در استرداد مالیات و حرکت نظام مالیاتی به سمت خدمات هوشمند و اعتمادمحور منجر خواهد شد.