چرا بازار خودرو از رکود خارج نمی‌شود؟ / گره رونق در اقتصاد کلان، نه قیمت خودرو

به گزارش اقتصادآنلاین، سیدولی الله مقدس، رکود بازار خودرو دیگر صرفاً به کاهش تقاضا یا افت معاملات محدود نمی‌شود، بلکه نتیجه مجموعه‌ای از عوامل ساختاری از جمله تورم مزمن، افت قدرت خرید، سیاست‌های متناقض اقتصادی و نااطمینانی‌های سیاسی است. بررسی وضعیت کنونی نشان می‌دهد تا زمانی که متغیرهای کلان اقتصاد تعیین تکلیف نشوند، نباید انتظار بازگشت رونق به بازار خودرو را داشت.

بازار خودرو در ایران طی روزهای اخیر با یک رکود ساختاری مواجه شده است؛ در نگاه اول رکود بازار خودرو را می‌توان کاهش تقاضا تعبیر کرد اما از منظر اقتصاد کلان آنچه در بازار خودرو رخ می‌دهد پیامد مستقیم ناهماهنگی میان سیاست‌های پولی، مالی و ساختار تولید در اقتصاد ایران است.

در شرایطی که بازار خودرو به تورم مزمن، کاهش قدرت خرید عمومی، سیاست‌های متناقض دولتی و بلاتکلیفی سیاسی گرفتار شده، رکود نه یک وضعیت گذار بلکه نتیجه ساختار معیوب اقتصادی است که تا زمان حل چالش‌های کلان، هیچ راهکار کوتاه مدتی برای بازگشت رونق به آن وجود ندارد.

واقعیت این است در حال حاضر اولویت‌های مردم به ترتیب به خوراک، درمان و پوشاک محدود شده و قدرت پس‌انداز برای سرمایه‌ذاری در خودرو از بین رفته است. تحریم‌های سال 1390 و تشدید آن در سال 1397 و محاصره دریایی در شرایط فعلی ساختار اقتصادی کشور را به‌سمتی برده است که خودرو دیگر نه یک کالای مصرفی برای عموم، بلکه خرید آن به یک چالش بزرگ تبدیل شده است.

درحالیکه بازار خودروهای داخلی به دلیل کاهش قدرت خرید مردم در رکود به سر می‌برد، خودروهای لوکس چند میلیاردی همچنان خریدار دارند، زیرا ثروتمندان به دلیل شرایط اقتصادی نامناسب ثروتمندتر شده‌اند و خودرو برای آن‌ها به‌عنوان یک پناهگاه سرمایه عمل می‌کند، به‌ تعبیر دیگر هرچه قیمت خودرو بالاتر می‌رود جذابیت سرمایه‌گذاری در آن برای این قشر بیشتر می‌شود.

سرمایه‌داران بزرگ که پیشتر از سودآوری خودرو مطمعن بودند اکنون به دلیل ریسک‌های بالا مانند صلح ناگهانی و سقوط قیمت‌ها یا تشدید جنگ و جهش دلار دچار تردید شده‌اند، این تردید باعث شده حتی ثروتمندان نیز از خرید دست بکشند که نتیجه‌ی آن تشدید رکود در بازار خودرو است.

درحال حاضر خودرو سازان بزرگ با سیلی صورت خود را سرخ نگه‌ داشته‌اند و اگر روند فعلی ادامه پیدا کند تعطیلی برخی از خودروسازان بزرگ دور از انتظار نیست. حتی افزایش تولید در شرایط فعلی نیز راهکار خروج از رکود نیست زیرا قیمت تمام شده خودرو بالاست و تقاضای موثری برای خرید وجود ندارد.

واردات خودرو؛ درمان یا مسکن؟

درحالیکه کشور با چالش ارزی روبرواست، اصرار بر واردات خودرو متناقض است که در نهایت به دلیل محدودیت منابع ارزی و گنجایش بازار تاثیری بر کاهش قیمت‌ها نخواهد داشت.

تاثیر واردات خودرو از مناطق آزاد بر رونق بازار خودرو

واردات خودرو از مناطق آزاد به دلیل ابهامات حقوقی و فنی زیادی که دارد زمینه را برای دور زدن قانون فراهم کرده است و نه تنها قیمت را کاهش نمی‌دهد بلکه به دلیل ایجاد ابهام در بازار خریداران را به انتظار برای کاهش قیمت خودرو وامی‌دارد که خود عامل تشدید رکود است.

جمع‌بندی

رکودی که در بازار خودرو حاکم است حداقل تا 6 ماه آینده از بین نخواهد رفت. حتی در صورت صلح یا بهبود شرایط سیاسی مردم به امید کاهش قیمت‌ها دست از خرید می‌کشند که این مسئله رکود بازار را طولانی‌تر می‌کند. هرچند که باید بین افزایش قیمت و رونق بازار تفکیک قائل شد، زیرا ممکن است شاخص‌ها یا قیمت‌ها به دلیل تورم افزایش یابند اما این به معنای رونق اقتصادی نیست.

درحال حاضر بازار خودرو به یک وضعیت سرطانی دچار شده و دخالت‌های دستوری دولت آن را عمیق‌تر کرده است. تنها راهکار برای خروج بازار از رکود دستیابی به یک وضعیت تعادلی منطقی پس از تعیین تکلیف شدن متغیرهای کلان مانند جنگ و تحریم است.