تولید کارخانه‌های آمریکا بر قله چهار ساله | سیگنال مثبت به تداوم سیاست انقباضی فدرال‌رزرو؟

گروه اقتصادی؛ دانیال رحیمی: تازه‌ترین گزارش مؤسسه ISM آمریکا نشان داد شاخص مدیران خرید بخش تولید این کشور در ماه ژوئیه از ۵۳.۳ به ۵۵.۶ واحد افزایش یافته است. این رقم علاوه بر عبور از پیش‌بینی ۵۴ واحدی اقتصاددانان، بالاترین مقدار شاخص از ماه مه ۲۰۲۲ محسوب می‌شود.

قرارگرفتن شاخص بالاتر از مرز ۵۰، از گسترش فعالیت کارخانه‌ها نسبت به ماه قبل حکایت دارد. البته عدد ۵۵.۶ به معنای رشد ۵۵.۶درصدی تولید نیست؛ بلکه یک شاخص انتشاری است که جهت و گستردگی تغییرات را در میان شرکت‌های شرکت‌کننده در نظرسنجی نشان می‌دهد.

بخش تولید آمریکا اکنون برای هفتمین ماه متوالی در محدوده رشد قرار گرفته است. بر اساس رابطه تاریخی اعلام‌شده از سوی ISM، ثبت این عدد با رشد سالانه‌شده حدود ۲.۸درصدی تولید ناخالص داخلی واقعی سازگار است؛ بااین‌حال، این رقم یک برآورد آماری بر پایه روابط گذشته است و نباید آن را پیش‌بینی قطعی رشد اقتصادی تلقی کرد.

جهش تولید به بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۲۱

مهم‌ترین عامل تقویت گزارش ژوئیه، شاخص تولید بود که با جهشی ۶.۳واحدی، از ۵۲.۲ به ۵۸.۵ واحد رسید. این بالاترین سطح تولید کارخانه‌ای از نوامبر ۲۰۲۱ به شمار می‌رود و نشان می‌دهد سرعت فعالیت خطوط تولید به شکل محسوسی افزایش یافته است.

شاخص سفارش‌های جدید نیز از ۵۶ به ۵۶.۷ واحد رسید و برای هفتمین ماه متوالی در محدوده رشد باقی ماند. هم‌زمان، سفارش‌های معوق کارخانه‌ها از ۵۰.۵ به ۵۵ واحد افزایش یافت؛ یعنی حجم سفارش‌هایی که دریافت شده، اما هنوز تولید یا تحویل نشده‌اند، بیشتر شده است.

تقویت سفارش‌های معوق در کنار رشد تولید می‌تواند نشانه فشار بالای تقاضا باشد؛ اما کمبود قطعات و تأخیر در تأمین مواد اولیه نیز ممکن است بخشی از این افزایش را توضیح دهد.

بازگشت اشتغال کارخانه‌ای پس از ۳۳ ماه

یکی از مهم‌ترین اتفاقات گزارش ، خروج شاخص اشتغال از محدوده انقباض بود. این شاخص از ۴۹.۷ به ۵۲.۸ واحد رسید و برای نخستین‌بار در ۳۳ ماه گذشته وارد محدوده رشد شد. این رقم همچنین بالاترین سطح شاخص اشتغال کارخانه‌ای از آگوست ۲۰۲۲ است.

انبار خالی مشتریان؛ زمینه‌ای برای افزایش تولید

موجودی مواد و قطعات در انبار کارخانه‌ها با اندکی کاهش از ۵۱.۴ به ۵۱.۲ واحد رسید، اما همچنان در محدوده افزایش باقی ماند.

در مقابل، شاخص موجودی مشتریان از ۴۲.۳ به ۴۰.۷ واحد کاهش یافت و از نگاه تولیدکنندگان در محدوده «بیش‌ازحد پایین» قرار گرفت. منظور از موجودی مشتریان، کالا‌هایی است که در انبار عمده‌فروشان، خرده‌فروشان و دیگر خریداران محصولات کارخانه‌ها قرار دارد.

پایین‌بودن این موجودی معمولاً برای تولید آینده علامت مثبتی است؛ زیرا مشتریان برای بازسازی ذخایر خود ناچار به ثبت سفارش‌های تازه می‌شوند. بااین‌حال، بخشی از تقاضای فعلی می‌تواند ناشی از جلو انداختن خرید‌ها برای فرار از افزایش قیمت‌ها، تعرفه‌ها یا کمبود‌های احتمالی باشد.

بازگشت صادرات و افزایش واردات

شاخص سفارش‌های صادراتی با جهشی ۴.۵واحدی، از ۴۸.۵ به ۵۳ واحد رسید و پس از یک ماه انقباض، دوباره وارد محدوده رشد شد. شاخص واردات نیز از ۵۲.۹ به ۵۵.۷ واحد افزایش یافت که بالاترین مقدار آن از ژوئن ۲۰۲۱ است.

این ترکیب نشان می‌دهد هم تقاضای خارجی برای بخشی از تولیدات آمریکا افزایش یافته و هم کارخانه‌ها خرید مواد اولیه و قطعات خارجی را بیشتر کرده‌اند. فعالیت مرتبط با هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها، مراکز داده، صنایع دفاعی و هوافضا از محرک‌های مهم تقاضا بوده است.

در مجموع، ۱۵ صنعت از ۱۸ صنعت مورد بررسی رشد فعالیت را گزارش کردند و تنها صنعت محصولات شیمیایی در محدوده انقباض قرار گرفت. از میان شش صنعت بزرگ نیز تجهیزات حمل‌ونقل، ماشین‌آلات، محصولات رایانه‌ای و الکترونیکی و صنایع غذایی، نوشیدنی و دخانیات رشد کردند.

 اختلال عرضه

شاخص زمان تحویل تأمین‌کنندگان از ۵۷.۴ به ۵۸.۹ واحد افزایش یافت. برخلاف بیشتر اجزای ISM، عدد بالاتر در این بخش به معنای کندترشدن تحویل مواد و قطعات است.

کندی تحویل در شرایط عادی می‌تواند محصول افزایش تقاضا باشد؛ اما این‌بار اختلال مسیر‌های حمل‌ونقل، کمبود برخی قطعات، تعرفه‌ها و تنش‌های خاورمیانه نیز در افزایش آن نقش داشته‌اند. از آنجا که کندترشدن تحویل به افزایش شاخص کل PMI کمک می‌کند، نمی‌توان تمام جهش شاخص ژوئیه را نشانه تقویت تقاضا دانست.

این احتیاط با فضای نظرسنجی نیز همخوانی دارد. طبق اعلام ISM، تنها ۳۸ درصد اظهارنظر‌های شرکت‌ها مثبت و ۶۲ درصد منفی بود. نوسان قیمت‌ها، جنگ ایران، افزایش زمان تحویل و تعرفه‌ها مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی تولیدکنندگان بودند.

تورم کارخانه‌ای آرام گرفت، اما پایین نیامد

شاخص قیمت پرداختی کارخانه‌ها برای سومین ماه متوالی کاهش یافت و از ۷۳ به ۷۱.۱ واحد رسید؛ اما این رقم همچنان از فشار سنگین هزینه مواد اولیه حکایت دارد. قیمت نهاده‌های تولید نیز برای بیست‌ودومین ماه متوالی افزایش یافته است.

در ماه ژوئیه، ۵۰.۲ درصد شرکت‌ها از افزایش قیمت مواد اولیه خبر دادند؛ درحالی‌که تنها ۸.۱ درصد کاهش قیمت را گزارش کردند. افزایش بهای فولاد، آلومینیوم، کالا‌های مشمول تعرفه و فرآورده‌های نفتی مهم‌ترین عوامل تداوم فشار هزینه بودند.

در نتیجه، کاهش ۱.۹واحدی شاخص قیمت‌ها به معنای ارزان‌شدن مواد اولیه نیست؛ بلکه تنها نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه قبل اندکی کمتر شده است.

پیام گزارش برای نرخ بهره چیست؟

ترکیب جهش تولید، رشد سفارش‌ها، بازگشت اشتغال کارخانه‌ای و باقی‌ماندن شاخص قیمت‌ها در سطح بالای ۷۱، تصویری متمایل به سیاست انقباضی ارائه می‌دهد. این داده‌ها  از حفظ نرخ‌ها در سطوح بالا برای مدت طولانی‌تر حمایت می‌کند؛ اما شاخص مدیران خرید تولید به‌تنهایی برای تصمیم به افزایش نرخ بهره کافی نیست. در صورت تأیید تداوم فشارهای تورمی در آمار اشتغال، تورم مصرف‌کننده و شاخص مخارج مصرف شخصی، احتمال افزایش نرخ بهره نیز تقویت خواهد شد. 

کاهش شاخص قیمت‌های پرداختی از ۷۳ به ۷۱٫۱، از شدت پیام انقباضی گزارش می‌کاهد؛ اما به معنای کاهش قیمت مواد اولیه نیست و فقط از کندترشدن سرعت افزایش هزینه‌ مواد اولیه حکایت دارد. از آنجا که بخش خدمات سهم بزرگ‌تری در اقتصاد و تورم آمریکا دارد، گزارش شاخص مدیران خرید خدمات در کنار داده‌های دستمزد و تورم خدمات، تصویر روشن‌تری از مسیر سیاست پولی فدرال‌رزرو ارائه خواهد کرد.