پس‌لرزه‌های جنگ ایران و آمریکا به بازار موادغذایی رسید| جهان آماده موج جدید گرانی می‌شود

قیمت جهانی مواد غذایی در ماه ژوئیه افزایش یافت و به بالاترین سطح خود در سه سال و نیم گذشته رسید. بر اساس داده‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، شاخص قیمت غذای این سازمان که تغییرات قیمت مجموعه‌ای از کالاهای غذایی معامله‌شده در جهان را دنبال می‌کند، در ماه گذشته به ۱۳۱.۱ واحد رسید؛ سطحی که از ژانویه ۲۰۲۳ تاکنون مشاهده نشده بود.

این شاخص نسبت به ماه ژوئن ۰.۶ درصد افزایش داشت و در مقایسه با مدت مشابه سال قبل نیز یک درصد بالاتر قرار گرفت. رشد قیمت‌ها عمدتاً تحت تأثیر افزایش قیمت غلات، شکر و روغن‌های گیاهی اتفاق افتاد.

جهش قیمت گندم تحت فشار جنگ و آب‌وهوا

بخش غلات یکی از مهم‌ترین عوامل رشد شاخص قیمت غذا بود. شاخص قیمت غلات در ماه ژوئیه ۳.۴ درصد افزایش یافت و قیمت جهانی گندم نیز در همین مدت ۵.۸ درصد بالا رفت.

(FAO) اعلام کرد موج‌های گرما در چند کشور تولیدکننده بزرگ گندم، نگرانی‌ها درباره کاهش بازدهی محصولات را افزایش داده است. هم‌زمان، ادامه اختلال در صادرات دریای سیاه و آسیب به زیرساخت‌های صادراتی پس از تشدید درگیری‌ها میان روسیه و اوکراین، فشار بیشتری بر بازار ایجاد کرده است.

موج گرمای شدید اروپا در ماه ژوئن نیز خسارت قابل توجهی به بخش کشاورزی وارد کرد. برآوردها نشان می‌دهد این شرایط باعث نابودی حدود ۹ میلیون تن محصول شامل گندم، جو، ذرت و جو دوسر شده است.

شکر زیر سایه خشکسالی و ال‌نینو

قیمت شکر در ژوئیه ۵.۶ درصد افزایش یافت. (FAO )دلیل این رشد را نگرانی درباره تأثیر هوای گرم و خشک بر تولید محصولات در اتحادیه اروپا و همچنین احتمال اثرگذاری پدیده ال‌نینو بر تولیدکنندگان بزرگ آسیایی اعلام کرد.

در برزیل نیز افزایش سهم اتانول در ترکیب بنزین باعث رشد تقاضا برای نیشکر جهت تولید سوخت زیستی شد؛ عاملی که بخشی از عرضه این محصول برای تولید شکر را محدود کرد.

نفت و تنگه هرمز، هزینه تولید غذا را بالا می‌برند

تنش‌های اخیر خاورمیانه نیز به افزایش قیمت مواد غذایی دامن زده است. بخش مهمی از نگرانی بازار به تنگه هرمز بازمی‌گردد؛ مسیری که حدود یک‌سوم تولید جهانی کود از آن عبور می‌کند.

اختلال احتمالی در این مسیر می‌تواند هزینه تولید کشاورزی را افزایش دهد، زیرا کود و انرژی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت نهایی محصولات غذایی هستند.

همچنین افزایش قیمت نفت باعث رشد هزینه تولید سوخت‌های زیستی شده و به افزایش تقاضا برای برخی روغن‌های گیاهی کمک کرده است.

روغن‌های گیاهی به بالاترین سطح چهار ساله نزدیک شدند

شاخص قیمت روغن‌های گیاهی (FAO) در ژوئیه ۲ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از ژوئن ۲۰۲۲ رسید. افزایش تقاضا برای سوخت زیستی در اندونزی، رشد قیمت نفت خام و تقاضای بالاتر برای روغن سویا در آمریکا و بازارهای جهانی از عوامل اصلی این افزایش بودند.

گوشت ؛ تنها بخش کاهشی بازار

در مقابل رشد قیمت غلات، شکر و روغن‌ها، برخی گروه‌های غذایی کاهش قیمت داشتند. شاخص قیمت گوشت در ژوئیه ۲.۸ درصد کاهش یافت؛ نخستین افت ماهانه این شاخص در سال جاری.

قیمت مرغ به دلیل افزایش عرضه صادراتی برزیل کاهش یافت، قیمت گوشت خوک تحت تأثیر عرضه بالاتر در اروپا و کاهش تقاضای جهانی افت کرد و قیمت گوشت گاو نیز به دلیل کاهش تقاضای وارداتی آسیا پایین آمد.

شاخص قیمت لبنیات نیز ۰.۷ درصد کاهش یافت که دلیل اصلی آن افت قیمت کره و پودر شیر بود.

نگرانی از بازگشت تورم غذایی

افزایش قیمت کالاهای پایه غذایی معمولاً با چند ماه تأخیر به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود؛ زیرا تولیدکنندگان و شرکت‌های غذایی افزایش هزینه‌های خود را به قیمت نهایی محصولات اضافه می‌کنند.

به همین دلیل، رشد اخیر قیمت مواد غذایی می‌تواند دوباره فشار تورمی را افزایش دهد و کار بانک‌های مرکزی برای کنترل تورم را دشوارتر کند. برنامه جهانی غذا (WFP) نیز هشدار داده است که اثرات ال‌نینو می‌تواند تا پایان سال آینده حدود ۵۰ میلیون نفر را با ناامنی شدید غذایی مواجه کند.