اگر راه تفاهم باز نشود، وضعیت ایران فاجعه‌آمیز خواهد بود | گروه‌هایی در داخل نمی‌خواهند شرایط عادی شود | امید جامعه به آینده کور شده است

به گزارش اقتصادآنلاین؛ احمد زیدآبادی، تحلیل‌گر سیاسی و روابط بین‌الملل امروز چهارشنبه در رویداد تخصصی پلتفرم‌های آنلاین طلا؛ زرآتی که امروز چهارشنبه به میزبانی اقتصادآنلاین در حالی برگزاری در سالن همایش های بین المللی رایزن در حال برگزاری است، با تشریح شرایط سیاسی و اقتصادی ایران گفت: نبود ثبات سیاسی، امکان شکل‌گیری یک اقتصاد قابل پیش‌بینی را از بین برده و زندگی اقتصادی مردم را به وضعیتی «شانسی» تبدیل کرده است.

او با اشاره به شرایط سیاسی و اقتصادی کشور تأکید کرد که بدون ثبات سیاسی، اساساً نمی‌توان از اقتصاد پایدار سخن گفت. یک زندگی روزمره متلاطم و دائم در حال بی‌ثباتی، شکل می‌گیرد که پیامد آن، افزایش فشار بر زندگی مردم است.

ثبات سیاسی؛ پیش‌شرط شکل‌گیری اقتصاد

زیدآبادی با بیان اینکه ثبات سیاسی در داخل، نیازمند رضایت بخش بزرگی از جامعه است، گفت: جامعه باید باز و آزاد باشد تا خشم‌ها و نارضایتی‌ها امکان طرح و تخلیه پیدا کنند.

به گفته او، اگر اکثریت قاطع مردم از شرایط موجود رضایت نداشته باشند، نمی‌توان از ثبات سیاسی واقعی سخن گفت. مردمی که احساس کنند حذف شده‌اند، نادیده گرفته شده‌اند، حقوقشان پایمال شده یا مورد تبعیض قرار گرفته‌اند، حتی اگر دست به طغیان نزنند، در پشت صحنه نسبت به وضعیت موجود واکنش نشان خواهند داد.

او تأکید کرد: جامعه بسته ممکن است برای مدتی به ثبات برسد، اما این ثبات در بلندمدت پایدار نخواهد بود و یک روزی، یک نقطه می‌رسد که آن نظم تحمیلی از هم می‌پاشد.

زیدآبادی در ادامه، ثبات داخلی را به مناسبات خارجی نیز مرتبط دانست و ادامه داد: هر کشوری که با محیط پیرامون خود یا نظم بین‌المللی در تخاصم باشد، همواره در معرض تهدید، جنگ، تحریم و محاصره قرار دارد و مجموعه این عوامل، وضعیت اقتصادی و اجتماعی آن کشور را متزلزل می‌کند.

اقتصاد ایران؛ زندگی در شرایط «شانسی»

این تحلیل‌گر سیاسی با اشاره به اثر بی‌ثباتی سیاسی بر اقتصاد گفت: در بسیاری از کشور‌ها عوامل اقتصادی تا اندازه‌ای قابل پیش‌بینی و محاسبه هستند، اما در ایران بخش مهمی از زندگی اقتصادی به شانس وابسته شده است.

او توضیح داد: ممکن است فردی سال‌ها تلاش کند، کار کند و پس‌انداز کند تا خانه‌ای بخرد اما ناگهان تغییر قیمت ارز، ارزش دارایی او را چند برابر می کند یا برعکس، به‌دلیل تغییرات اقتصادی بخش بزرگی از دارایی خود را از دست می دهد.

زیدآبادی گفت: در چنین شرایطی، افراد عاقل و کسانی که بر اساس محاسبه و برنامه‌ریزی تصمیم می‌گیرند، لزوماً برنده نیستند و گاهی افرادی که رفتار‌های غیرحساب‌شده دارند، از موقعیت‌های اقتصادی سود بیشتری می‌برند.

او با اشاره به نمونه‌هایی از بازار‌های مختلف، افزود: در این جامعه، هرچه بیشتر تلاش فکری و عقلانی و حساب‌شده بکنید، ممکن است با در بسته پیش بروید.

جنگ اخیر و تغییر معادلات بین‌المللی

زیدآبادی در بخش دیگری از سخنانش، جنگ اخیر را نقطه‌ای مهم در روند تحولات ایران دانست و گفت: جهان امروز با گذشته تفاوت کرده است. جهان دیگر مانند قرن‌های گذشته نیست که چند قدرت بزرگ بتوانند به‌تنهایی نظم جهانی را تعیین کنند. امروز روابط متقابل و پیچیده‌ای میان کشور‌ها شکل گرفته و آسیب واردشده به یک کشور می‌تواند به دیگر کشور‌ها نیز آسیب برساند.

او گفت این شرایط، مفهوم استقلال را نیز تغییر داده است و برداشت قرن نوزدهمی از استقلال دیگر با جهان امروز سازگار نیست.

زیدآبادی تأکید کرد: منافع کشور‌ها در جهان امروز به یکدیگر گره خورده است و کشوری که می‌خواهد منافع خود را حفظ کند، ناگزیر است منافع دیگران را نیز در نظر بگیرد.

«توازن وحشت» و فرصت از دست‌رفته برای توافق

این تحلیل‌گر سیاسی درباره جنگ اخیر ایران و آمریکا گفت: در جریان این جنگ، تصور‌ها و محاسباتی از سوی طرفین وجود داشت که در نهایت جنگ را به وضعیتی از «توازن وحشت» رساند.

به گفته او، نتیجه جنگ می‌توانست به توافقی منجر شود که مسیر خروج ایران از شرایط موجود را فراهم کند؛ توافقی که علاوه بر کاهش تنش‌های منطقه‌ای، امکان ایجاد یک سازوکار امنیتی جمعی، عادی‌سازی روابط ایران با جهان و قابل پیش‌بینی شدن اقتصاد کشور را فراهم کند.

او گفت: چنین روندی می‌توانست فرصت‌هایی برای توسعه اقتصادی، تجارت و تعامل بیشتر ایران با جهان ایجاد کند اما این روند با موانعی جدی مواجه شده است.

چرا مردم به طلا و ارز پناه می‌برند؟

زیدآبادی با اشاره به تجربه مردم از بی‌ثباتی اقتصادی گفت: در سال‌های گذشته بار‌ها شاهد بودیم که سیاست‌های اقتصادی و تصمیم‌های دولتی به‌سرعت تغییر کرده‌اند و همین مسئله، اعتماد عمومی به تصمیم‌های اقتصادی را کاهش داده است.

او با بیان اینکه خود را اقتصاددان نمی‌داند و بیشتر در حوزه روابط بین‌الملل و سیاست فعالیت می‌کند، گفت: بار‌ها افرادی برای مشورت درباره پس‌انداز خود به او مراجعه کرده‌اند و از او پرسیده‌اند با سرمایه‌شان چه کنند.

زیدآبادی با بیان اینکه معمولاً توصیه مشخصی برای سرمایه‌گذاری به افراد نمی‌کند، اما با اشاره به تجربه سال‌های گذشته گفت: نگهداری پول نقد در شرایط تورمی و بی‌ثبات می‌تواند ارزش دارایی افراد را به‌شدت کاهش دهد.

زیدآبادی در ادامه گفت: در چنین شرایطی، ارز و طلا برای بسیاری از مردم به ابزار حفظ ارزش دارایی تبدیل می‌شوند؛ چراکه برخلاف برخی دارایی‌های غیرنقدشونده، امکان تبدیل آنها به پول در زمان نیاز بیشتر است.

او با اشاره به تجربه افرادی که دارایی‌های بزرگی در قالب ملک، زمین یا باغ داشته‌اند، اما در تأمین هزینه‌های روزمره با مشکل مواجه شده‌اند، گفت: در سال‌های اخیر ما آدم‌های بسیار بسیار ثروتمندی داشتیم که گدا شدند.

به گفته او، ممکن است فردی دارایی‌های بسیار زیادی داشته باشد، اما اگر نتواند بخشی از آن را در زمان نیاز به پول تبدیل کند، در عمل برای تأمین هزینه‌های روزانه با مشکل مواجه خواهد شد.

«امید جامعه به افق آینده کور شده است»

زیدآبادی مهم‌ترین نیاز امروز جامعه ایران را ایجاد چشم‌اندازی از امید نسبت به آینده دانست.

او گفت: متأسفانه امید جامعه به افق آینده کور شده است» و مردم مدت‌هاست در شرایطی از ناامیدی، سرخوردگی و خشم زندگی می‌کنند.

به گفته او، توافق و باز شدن مسیر روابط خارجی می‌توانست دست‌کم آغازکننده ایجاد چنین افقی باشد؛ چراکه عادی‌سازی روابط خارجی می‌توانست زمینه را برای رفع تحریم‌ها، سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی فراهم کند.

او با این حال گفت: آنچه امروز در ساختار قدرت مشاهده می‌شود، نشان‌دهنده وجود اختلافات جدی درباره مسیر آینده کشور است و «ظاهراً دعوا‌ها خیلی شدید است» و هنوز راه میانه‌ای برای عبور از این وضعیت باز نشده است.

گروه‌هایی که «حیات‌شان در ستیز است»

این تحلیل‌گر سیاسی در ادامه به وجود گروه‌هایی در داخل کشور اشاره کرد که به گفته او، حیات سیاسی و سازمانی‌شان به استمرار تهدید و دشمنی وابسته است.

زیدآبادی گفت: برخی نهاد‌ها و محافل، اساساً در شرایطی که دشمن و تهدید وجود داشته باشد، موقعیت و کارکرد خود را تعریف می‌کنند؛ بنابراین عادی شدن شرایط می‌تواند موقعیت آنها را تضعیف کند.

او گفت در چنین شرایطی، بخشی از نیرو‌های سیاسی ممکن است از عادی‌سازی روابط استقبال نکنند، چراکه حیات‌شان به ستیز و حیات دشمنی وجود داشته باشد» وابسته است.

«تثبیت سیاست‌های گذشته»؛ از نگاه زیدآبادی غیرواقع‌بینانه است

زیدآبادی با اشاره به برخی دیدگاه‌ها درباره ادامه مذاکرات خاطرنشان کرد: در داخل کشور تلقی‌هایی شکل گرفته مبنی بر اینکه ایران پس از جنگ در موقعیت برتر قرار گرفته و می‌تواند از این وضعیت برای تثبیت سیاست‌های گذشته استفاده کند.

او این برداشت را غیرواقع‌بینانه دانست و گفت: اینکه ایران در جریان جنگ توانسته به طرف مقابل آسیب وارد کند، به معنای تغییر کامل توازن قوا نیست.

به گفته او، برخی معتقدند اگر مذاکرات ادامه پیدا کند، باید دستاورد‌های جنگ و سیاست‌های گذشته تثبیت شود؛ اما از نظر او، طرف مقابل جنگ را با هدف عبور از مرحله قبلی آغاز کرده و بعید است حاضر باشد به سادگی به همان وضعیت قبل بازگردد.

این تحلیلگر سیاسی همچنین درباره احتمال ادامه جنگ هشدار داد و گفت: اگر مسیر تفاهم، سرمایه‌گذاری، رفع تحریم‌ها و خروج ایران از محاصره باز نشود، ادامه این وضعیت یا ورود به درگیری جدید می‌تواند پیامد‌های بسیار سنگینی برای ایران داشته باشد.

«ایران می‌تواند منطقه را نابود کند، اما این به نفع اسرائیل است»

زیدآبادی درباره پیامد‌های احتمالی ادامه درگیری در منطقه تاکید کرد: حتی اگر ایران و کشور‌های منطقه بتوانند آسیب‌های سنگینی به یکدیگر وارد کنند، نتیجه چنین وضعیتی لزوماً پیروزی هیچ‌یک از طرفین نخواهد بود.

او گفت: اگر کشور‌های عربی منطقه و ایران بخش بزرگی از ظرفیت اقتصادی و زیرساخت‌های خود را از دست بدهند و منطقه به «زمین سوخته» تبدیل شود، برنده اصلی چنین وضعیتی اسرائیل خواهد بود.

زیدآبادی افزود: کشور‌های عربی و اسلامی منطقه دارای منابع و ثروت‌هایی هستند که از بین رفتن آنها می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای کل منطقه داشته باشد و در چنین شرایطی، قدرت‌هایی مانند آمریکا و اسرائیل همچنان در منطقه حضور خواهند داشت.

او همچنین تأکید کرد: صرف توانایی وارد کردن ضربه به طرف مقابل، به معنای برتری نظامی نیست و گفت: کسی موفق می‌شود که بتواند نه فقط ضربه بزند، از خودش هم دفاع کند.

به گفته او، اگر طرف مقابل بتواند به‌راحتی به نقاطی از ایران ضربه بزند، در حالی که ایران نیز صرفاً امکان پاسخ متقابل داشته باشد، این وضعیت را نمی‌توان یک امتیاز تعیین‌کننده دانست.

هشدار درباره تکرار اشتباهات تاریخی

زیدآبادی در پایان سخنان خود با اشاره به سالروز کودتای ۲۸ مرداد گفت: نیرو‌های سیاسی درگیر در آن ماجرا و نسل‌های پس از آنها از تجربه تاریخی گذشته درس کافی نگرفته‌اند. بسیاری از اشتباهاتی که در آن مقطع رخ داد، امروز نیز تکرار می‌شوند و حتی «اشتباهات مضاعف» در حال انجام است.

این تحلیل‌گر سیاسی در پایان ابراز امیدواری کرد که شرایطی ایجاد شود که جوانان ایران بتوانند زندگی‌ رو به سامان و معطوف به برنامه‌ریزی داشته باشند؛ زندگی‌ که در آن، آینده قابل پیش‌بینی باشد و افراد بتوانند بر اساس برنامه و تلاش خود برای آینده تصمیم بگیرند.