روایت اپراتور‌ها از اتمام سریع بسته‌های اینترنت/ حجم خوری یا استفاده از فیلترشکن؟

در روز‌های اخیر، افزایش گلایه‌ها درباره سرعت تمام شدن بسته‌های اینترنت، بار دیگر موضوع نحوه محاسبه و کسر حجم مصرفی مشترکان را به یکی از بحث‌های مورد توجه کاربران تبدیل کرده است؛ موضوعی که با طرح ادعا‌هایی درباره «حجم‌خوری» اپراتورها، واکنش همراه اول، ایرانسل و رایتل را به دنبال داشت.

در پی این اعتراض‌ها، اپراتور‌ها بر صحت محاسبات خود تأکید کردند و همراه اول و ایرانسل با برگزاری آزمایش‌های عملی، تلاش کردند نحوه محاسبه ترافیک و کسر حجم از بسته‌های اینترنت را برای خبرنگاران شفاف کنند.

آزمایش اپراتور‌ها برای رد ادعای حجم‌خوری

در آزمایش انجام‌شده از سوی ایرانسل، یک بسته اینترنت فعال شد و فایلی با حجم مشخص از اینترنت بین‌الملل دریافت شد. نتیجه آزمایش نشان داد میزان حجمی که از بسته مشترک کسر شده، با حجم واقعی داده دریافت‌شده مطابقت داشته است.

همراه اول نیز در آزمایش مشابه اعلام کرد که در ترافیک تمام‌بها، از جمله اینترنت بین‌الملل، حجم کسرشده از بسته با میزان مصرف واقعی مطابقت دارد و بیشتر از میزان ترافیک مصرف‌شده از بسته مشترک کسر نمی‌شود.

این اپراتور‌ها همچنین نحوه محاسبه ترافیک داخلی و برخی پیام‌رسان‌های داخلی را تشریح کردند و بر اعمال تعرفه‌های ترجیحی برای این نوع ترافیک تأکید داشتند.

مصرف اینترنت فقط به دانلود مستقیم محدود نیست

با وجود این توضیحات، اپراتور‌ها معتقدند بخشی از برداشت کاربران درباره مصرف اینترنت، ناشی از تفاوت میان «مصرف قابل مشاهده» و «کل ترافیک تولیدشده توسط دستگاه» است.

فعالیت برنامه‌ها در پس‌زمینه، به‌روزرسانی خودکار اپلیکیشن‌ها، بارگذاری تصاویر و ویدئوها، پخش خودکار محتوا و دریافت داده‌های جدید از سوی شبکه‌های اجتماعی، حتی زمانی که کاربر مستقیماً در حال استفاده از آنها نیست، می‌تواند حجم اینترنت مصرف کند.

از سوی دیگر، افزایش کیفیت محتوای آنلاین نیز در رشد مصرف داده نقش دارد. تماشای ویدئو با کیفیت‌های بالاتر، به‌ویژه Full HD و ۴K، به مراتب حجم بیشتری نسبت به نسخه‌های کم‌کیفیت مصرف می‌کند.

بازی‌های آنلاین نیز از این قاعده مستثنی نیستند و ممکن است پیش از شروع بازی، فایل‌ها و به‌روزرسانی‌هایی را دریافت کنند که بخشی از حجم بسته اینترنت کاربر را مصرف می‌کند.

نقش VPN در افزایش مصرف داده

یکی دیگر از موضوعاتی که اپراتور‌ها به آن اشاره کرده‌اند، استفاده گسترده از VPN و پروکسی است.

براساس توضیحات ارائه‌شده، VPN‌ها بسته به نوع پروتکل و نحوه عملکرد می‌توانند مقداری سربار ترافیکی ایجاد کنند. به این ترتیب، میزان داده‌ای که شبکه منتقل می‌کند ممکن است بیشتر از حجم محتوایی باشد که کاربر تصور می‌کند دریافت یا ارسال کرده است.

این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که کاربر هم‌زمان از چند اپلیکیشن، VPN و سرویس آنلاین استفاده کند و بخشی از فعالیت این سرویس‌ها نیز در پس‌زمینه ادامه داشته باشد.

رایتل: موردی از کسر عامدانه و غیرواقعی حجم مشاهده نشده است

رایتل نیز در واکنش به بحث‌های مطرح‌شده، هرگونه کسر عامدانه و غیرواقعی حجم بسته‌های اینترنت را رد کرده است.

مدیرعامل رایتل تأکید کرده که حجم اینترنت خریداری‌شده، حق مشترک است و اپراتور باید در محاسبه و کسر آن دقیق و شفاف عمل کند. به گفته او، تاکنون موردی از کسر عامدانه و غیرواقعی حجم بسته مشترکان در این اپراتور مشاهده و تأیید نشده است.

او همچنین «حجم‌خوری» را تخلف و تضییع حقوق مشترکان دانسته و بر برخورد با چنین مواردی تأکید کرده است.

شفاف سازی اپراتور‌ها عامل رفع ابهام کاربران

با وجود مواضع سه اپراتور و آزمایش‌های انجام‌شده، بخشی از کاربران همچنان نسبت به سرعت تمام شدن بسته‌های اینترنت خود اعتراض دارند. تجربه کاربران از مصرف سریع حجم، در کنار نوسان سرعت و کیفیت اینترنت، باعث شده است مسئله اعتماد میان مشترکان و اپراتور‌ها همچنان مطرح باشد.

البته تجربه شخصی کاربران به‌تنهایی نمی‌تواند اثبات‌کننده کسر غیرواقعی حجم از سوی اپراتور‌ها باشد؛ اما تداوم این گلایه‌ها نشان می‌دهد که سازوکار فعلی نمایش و توضیح مصرف اینترنت برای بسیاری از مشترکان به اندازه کافی شفاف نبوده است که انتظار می‌رود با شفاف سازی‌های اخیر اپراتور‌ها این موضوع رفع ابهام شود.

مشترکان تلفن همراه می‌توانند بسته به اپراتور خود، از طریق سامانه‌های مربوطه مانند «همراه من»، «ایرانسل من» و سامانه «رایتل من»، میزان مصرف اینترنت خود را پیش و پس از انجام دانلود یا آپلود بررسی و رصد کنند.