تورم ۱۰۰ درصدی به ۹ استان رسید | تورم سه رقمی در کمین دهک سوم

اقتصاد ایران؛ تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران از تورم مرداد ماه نشان می‌دهد، فشار‌های تورمی پس از کاهش نسبی سرعت رشد در تیرماه، دوباره شدت گرفت و تورم ماهانه از ۳.۱ به ۳.۴ درصد رسیده است؛ به‌بیان دیگر هزینه تهیه یک سبد ثابت از کالا‌ها و خدمات، تنها طی یک ماه ۳.۴ درصد افزایش یافته است.

تورم نقطه‌به‌نقطه نیز با رشد ۱.۱ واحد درصدی به ۸۹ درصد رسید؛ به این معنا که خرید یک سبد ثابت از کالا و خدمات، در مرداد امسال، نسبت به مدت مشابه سال گذشته (مرداد ۱۴۰۴)، به‌طور متوسط ۸۹ درصد هزینه بیشتری برای خانوار داشته است. تورم سالانه نیز از ۶۶ درصد در تیر، به ۶۹.۹ درصد در مرداد افزایش یافت.

بررسی تغییرات بلندمدت شاخص، شکاف عمیقی میان گروه‌های مصرفی نشان می‌دهد. شاخص «گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» به ۱۰۱۳.۸ رسیده است؛ یعنی سطح قیمت این بخش نسبت به سال پایه (۱۴۰۰) بیش از ۱۰ برابر شده و ۹۱۳.۸ درصد افزایش یافته است.

در مقابل، شاخص «کالا‌های غیرخوراکی و خدمات» با ثبت عدد ۵۶۹.۲، از رشد ۴۶۹.۲ درصدی، نسبت به سال ۱۴۰۰ حکایت دارد. در تقسیم‌بندی اختصاصی نیز سطح قیمت کالا‌ها نسبت به سال پایه ۷۸۱.۴ درصد و خدمات ۴۰۲.۳ درصد بالا رفته است. این فاصله نشان می‌دهد موج تورمی سال‌های اخیر بیش از خدمات، در بازار کالا‌ها متمرکز بوده است.

ارتباطات پیشتاز افزایش قیمت | هفت گروه بالاتر از شاخص ماهانه

از میان ۱۲ گروه اصلی سبد مصرفی، تورم ماهانه هفت گروه بالاتر از متوسط (نرخ ۳.۴ درصدی) قرار گرفت. ارتباطات با افزایش ۶.۷ درصدی قیمت‌ها، در لیست ۱۲ گروه اصلی، در صدر ایستاد و پس از آن، مبلمان و لوازم خانگی با ۴.۷ درصد، هتل و رستوران با ۴.۵ درصد و کالا‌ها و خدمات متفرقه با ۴.۳ درصد قرار گرفتند. البته با احتساب زیرگروه‌ها، سبزی‌ها و حبوبات با تورم ماهانه ۹.۳ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کردند. لبنیات و تخم‌مرغ با ۸.۶ درصد و آب، برق و سوخت با ۸.۴ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. کمترین افزایش نیز مربوط به خرید وسایل نقلیه بود که شاخص آن تنها ۰.۲ درصد بالا رفت.

در هیچ‌یک از گروه‌ها و زیرگروه‌های درج‌شده در گزارش مرکز آمار، تورم ماهانه منفی ثبت نشده است؛ بنابراین در سطح طبقه‌بندی منتشرشده، هیچ گروهی در مرداد کاهش قیمت نداشته است.

خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با سهم ۱.۵۱ واحد درصدی، مهم‌ترین عامل افزایش شاخص بودند و مسکن نیز با سهم ۰.۷۱ واحد درصدی در جایگاه بعدی قرار گرفت.

افزایش ۲۹ درصدی سطح قیمت‌ها از اول سال

روند ماهانه نشان می‌دهد فشار اصلی قیمت‌ها در پنج‌ماه نخست سال انباشته شده است. تورم ماهانه در فروردین پنج درصد، اردیبهشت ۸.۸ درصد، خرداد ۵.۹ درصد، تیر ۳.۱ درصد و مرداد ۳.۴ درصد ثبت شد.

محاسبه تغییر شاخص از پایان اسفند تصویر دقیق‌تری ارائه می‌کند. شاخص قیمت از ۵۴۲.۳ در اسفند ۱۴۰۴ به ۷۰۰.۱ در مرداد رسید؛ بنابراین سطح قیمت سبد مصرفی خانوار‌ها تنها طی پنج ماه ۲۹.۱ درصد افزایش یافته است.

روغن و تخم مرغ رکورد دار تورم نقطه‌ای

در مقیاس نقطه‌به‌نقطه، ۹ گروه از مجموع ۱۲ گروه اصلی، تورمی بالاتر از نرخ ۸۹ درصدی کل کشور داشتند. دخانیات با تورم ۱۶۰.۹ درصدی در صدر قرار گرفت و پس از آن، خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با ۱۲۷.۵ درصد و مبلمان و لوازم خانگی با ۱۱۷.۸ درصد، بیشترین افزایش قیمت را نسبت به مرداد سال گذشته ثبت کردند.

در سطح زیرگروه‌ها، روغن‌ها و چربی‌ها با تورم نقطه‌به‌نقطه ۲۵۸.۲ درصدی رکورددار بودند؛ یعنی سطح قیمت آنها در مقایسه با مرداد ۱۴۰۴ بیش از ۳.۵ برابر شده است. شیر، پنیر و تخم‌مرغ با تورم ۱۶۳.۷ درصدی و دخانیات با ۱۶۰.۹ درصد در رتبه‌های بعدی ایستادند.

کمترین تورم نقطه‌به‌نقطه در میان گروه‌های اصلی نیز مربوط به مسکن با ۳۷.۲ درصد، آموزش با ۴۷.۷ درصد و بهداشت و درمان با ۸۷.۶ درصد بود. این نرخ‌ها فقط سرعت کمتر افزایش قیمت را نشان می‌دهند و به معنای کاهش سطح قیمت نیستند.

فشار تورم بر دهک‌های پایین سنگین‌تر شد

توزیع تورم میان دهک‌های درآمدی نشان می‌دهد خانوار‌های کم‌برخوردار فشار بیشتری را تحمل کرده‌اند. تورم ماهانه دهک اول ۳.۹۲ درصد ثبت شد، در حالی که این نرخ برای دهک دهم ۳.۱۳ درصد بود.

وزن بیشتر خوراکی‌ها در سبد دهک‌های پایین، بخش مهمی از این شکاف را توضیح می‌دهد. خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۴ واحد درصد از تورم ماهانه دهک اول را تشکیل دادند، در حالی که سهم این بخش در تورم دهک دهم ۱.۰۴ واحد درصد اعلام شده‌است.

تورم نقطه‌به‌نقطه دهک دوم نیز به ۱۰۱.۴ درصد و دهک اول به ۱۰۰.۸ درصد رسید، اما برای دهک دهم ۸۵.۷ درصد ثبت شد. 

در فایل مرکز آمار تورم نقطه‌ای دهک سوم نیز ۹۹.۸ درصد ثبت شده‌است؛ موضوعی که دهک سوم را در لب مرز ورود به تورم نقطه‌ای سه رقمی نشان می‌دهد.

شکاف ۲۳ واحد درصدی تورم شهر و روستا

فاصله تورمی شهر‌ها و روستا‌ها در مقیاس ماهانه محدود، اما در بازه یک‌ساله بسیار عمیق بوده است. تورم ماهانه خانوار‌های شهری ۳.۴ درصد و خانوار‌های روستایی ۳.۵ درصد ثبت شد؛ اختلافی معادل تنها ۰.۱ واحد درصد.

در مقابل، تورم نقطه‌به‌نقطه در مناطق شهری ۸۵.۶ درصد و در مناطق روستایی ۱۰۸.۴ درصد بود؛ یعنی روستاییان تورمی ۲۲.۸ واحد درصد بیشتر از شهرنشینان در یک سبد مصرفی تجربه کردند.

از ابتدای سال نیز سطح قیمت‌ها در مناطق شهری حدود ۲۸.۵ درصد و در مناطق روستایی نزدیک به ۳۲ درصد افزایش یافته است؛ فاصله‌ای که از شدت بیشتر فشار تورمی بر خانوار‌های روستایی حکایت دارد.

عبور تورم ۹ استان از مرز ۱۰۰ درصد

تورم نقطه‌به‌نقطه در ۹ استان سه‌رقمی شد. ایلام با نرخ ۱۱۴.۶ درصد در صدر قرار گرفت و کردستان و لرستان نیز هرکدام با تورم ۱۰۹.۷ درصدی در جایگاه بعدی ایستادند. هرمزگان با ۱۰۷.۷ درصد، آذربایجان غربی با ۱۰۶.۹ درصد، چهارمحال‌وبختیاری با ۱۰۴.۶ درصد، گلستان با ۱۰۴.۳ درصد، کرمانشاه با ۱۰۳.۲ درصد و بوشهر با ۱۰۱.۲ درصد، دیگر استان‌های این فهرست بودند.

در مقابل، تهران با تورم نقطه‌به‌نقطه ۷۴.۱ درصدی پایین‌ترین نرخ را ثبت کرد.

در مقیاس ماهانه، مازندران با تورم ۵.۵ درصدی بیشترین افزایش را تجربه کرد و پس از آن، ایلام با ۴.۷ درصد و هرمزگان با ۴.۶ درصد قرار گرفتند. چهارمحال‌وبختیاری با نرخ ۱.۸ درصد نیز کمترین تورم ماهانه را داشت.

شاخص قیمت ایلام نیز به ۸۷۶.۴ رسیده که از افزایش ۷۷۶.۴ درصدی نسبت به سال پایه حکایت دارد. تهران با شاخص ۵۹۹.۱ کمترین افزایش انباشته را ثبت کرده است.

در مجموع، اگرچه شتاب تورم ماهانه در تیرماه کاهش یافت، این روند دوام نیاورد و نرخ آن در مرداد دوباره از ۳.۱ به ۳.۴ درصد افزایش یافت. هم‌زمان، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۹ درصد و تورم سالانه به ۶۹.۹ درصد رسید. این ارقام نشان می‌دهد فشار قیمت‌ها نه‌تنها فروکش نکرده، بلکه پس از یک وقفه کوتاه دوباره در مسیر صعودی قرار گرفته است.