تصمیم پشت‌پرده ترامپ درباره آینده قدرت در ونزوئلا

به گزارش اقتصادآنلاین، حتی پیش از یورش برق‌آسای ایالات متحده به پایتخت ونزوئلا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تصمیمی حیاتی درباره آنچه پس از حذف نیکلاس مادورو، رهبر این کشور، رخ خواهد داد، اتخاذ کرده بود.

ترامپ قصد نداشت حمایت خود را از ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیونی که در سال ۲۰۲۴ کارزار انتخاباتی موفقی علیه مادورو هدایت کرده و بیشترین مشروعیت مردمی را برای رهبری کشور داشت، اعلام کند.

محاسبات پشت‌پرده کاخ سفید

به گفته پنج منبع آگاه از روند تصمیم‌گیری، ترامپ در پشت صحنه بر اساس چند عامل کلیدی به این نتیجه رسید؛ از جمله ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا که نشان می‌داد اپوزیسیون برای اداره دولت با مشکل روبه‌رو خواهد شد و همچنین تیرگی روابط میان ماچادو و مقام‌های ارشد دولت ترامپ.

ترامپ آخر هفته، پس از آنکه مأموریت با قرار گرفتن مادورو در بازداشت آمریکا پایان یافت، گفت: «فکر می‌کنم برای او خیلی سخت باشد که رهبر شود. او در داخل کشور نه حمایت دارد و نه احترام. زن بسیار خوبی است، اما احترام ندارد.»

انتخاب جانشین مادورو

ترامپ در نهایت تصمیم گرفت معاون رئیس‌جمهور مادورو سکان قدرت را در دست بگیرد.

برای ماچادو، اظهارات ترامپ مانند ضربه‌ای سنگین بود و نشان‌دهنده گسست علنی ایالات متحده از رهبری که بیش از یک سال تلاش کرده بود خود را به ترامپ نزدیک کند؛ تا آنجا که وقتی جایزه صلح نوبل ـ که ترامپ به آن علاقه‌مند است ـ به ماچادو اعطا شد، او این جایزه را به ترامپ تقدیم کرد.

ماریا کورینا ماچادو با کت مشکی، در حالی که دست راست خود را بالا برده، روی یک بالکن ایستاده است.

ماچادو در حال خوشامدگویی به هواداران از بالکن یک هتل در اسلو در ماه گذشته.

نقش مقامات ارشد آمریکا و سیا

رئیس‌جمهور آمریکا با استدلال‌های مقام‌های ارشد، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، قانع شده بود. روبیو گفته بود اگر ایالات متحده بخواهد از اپوزیسیون حمایت کند، ممکن است کشور بیش از پیش بی‌ثبات شود و به حضور نظامی گسترده‌تری در داخل ونزوئلا نیاز باشد. به گفته یک منبع آگاه، یک ارزیابی محرمانه اطلاعاتی سازمان سیا نیز همین دیدگاه را منعکس کرده بود.

برای ترامپ، تمرکز در ونزوئلا نفت است، نه ترویج دموکراسی.

فرسایش رابطه ماچادو با واشنگتن

با وجود تلاش‌های فراوان ماچادو برای جلب رضایت ترامپ، در واقع رابطه او با کاخ سفید ماه‌ها بود که رو به تیرگی می‌رفت. مقام‌های ارشد آمریکا از ارزیابی‌های او درباره میزان قدرت مادورو ناراضی شده بودند و معتقد بودند که او گزارش‌های نادرستی ارائه می‌دهد مبنی بر اینکه مادورو ضعیف است و در آستانه فروپاشی قرار دارد. آنها همچنین نسبت به توانایی او برای به‌دست گرفتن قدرت در ونزوئلا تردید پیدا کرده بودند.

نمایندگان ماچادو به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخی ندادند.

در واقع، ماچادو از مدت کوتاهی پس از بازگشت ترامپ به قدرت در ژانویه گذشته، به منبعی از تنش در داخل دولت او تبدیل شده بود.

دیدار نافرجام در واشنگتن

کمی پیش از سفر به پایتخت ونزوئلا، کاراکاس، در ماه ژانویه، ریچارد گرنل، فرستاده ترامپ، با نمایندگان ماچادو در هتل والدورف آستوریا در واشنگتن دیدار کرد. گرنل از آنها خواست زمینه دیدار حضوری با ماچادو در کاراکاس و فهرستی از زندانیان سیاسی مورد نظر برای آزادی را فراهم کنند.

اما این دیدار حضوری هرگز انجام نشد. به گفته چندین فرد مطلع، ماچادو با وجود وعده‌های هیأت آمریکایی مبنی بر تأمین امنیتش، از ملاقات با گرنل خودداری کرد و در عوض، در جریان سفر او، یک تماس تلفنی ترتیب داده شد.

تماس تلفنی دوستانه بود، اما به مرور زمان، رابطه رو به وخامت گذاشت. ماچادو و تیمش درخواست ارائه فهرست زندانیان سیاسی را نادیده گرفتند؛ ظاهراً برای پرهیز از اتهام جانبداری یا القای این تصور که جنبش او در حال مشارکت در مذاکرات است.

اختلاف بر سر راهبرد قدرت

گرنل بار‌ها از ماچادو خواست برنامه خود را برای رساندن نامزد نیابتی‌اش، ادموندو گونسالس، به قدرت پس از منع او از نامزدی، تشریح کند. به گفته افراد مطلع از این گفت‌وگوها، زمانی که ماچادو هیچ ایده مشخصی درباره چگونگی به قدرت رساندن دولت منتخب دموکراتیک ارائه نکرد، گرنل ناامید شد.

از سوی دیگر، ماچادو نیز ناراضی بود که گرنل، برخلاف روبیو، مادورو را به‌طور قاطع غیرقانونی ندانست. گرنل به همکارانش گفته بود چنین اظهارنظری، هرچند درست، تلاش‌های دیپلماتیک او را تضعیف می‌کند.

گرنل از اظهار نظر خودداری کرد.

تمرکز بر دولت موقت ونزوئلا

در حال حاضر، ترامپ و روبیو اعلام کرده‌اند که تمرکز آنها بر همکاری با رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا، دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور مادورو، است.

روبیو روز یکشنبه در برنامه «میت د پرس» شبکه ان‌بی‌سی گفت: «ما با واقعیت فوری سر و کار داریم. واقعیت فوری این است که متأسفانه و با اندوه، اما متأسفانه اکثریت قاطع اپوزیسیون دیگر در داخل ونزوئلا حضور ندارند. مسائل کوتاه‌مدتی وجود دارد که باید فوراً به آنها رسیدگی شود.»

واکنش اپوزیسیون در تبعید

فردی گوارا، نماینده سابق پارلمان ونزوئلا که در نیویورک در تبعید زندگی می‌کند و عضو ائتلاف ماچادو است، گفت نمی‌داند چرا کاخ سفید تصمیم گرفته با رودریگز پیش برود، اما حدس می‌زند که این مسیر در حال حاضر ساده‌ترین گزینه بوده است.

او گفت: «فکر می‌کنم آمریکایی‌ها روی انقلاب شرط‌بندی نمی‌کنند، بلکه روی اصلاحات حساب می‌کنند.»

او و دیگر اعضای اپوزیسیون اکنون تمرکز خود را ابتدا بر آزادی زندانیان سیاسی در ونزوئلا و سپس بر امکان بازگشت به کشور و رقابت در انتخابات آزاد گذاشته‌اند.

گوارا گفت: «ما به سازمان‌دهی مردم و کار خودمان در داخل ونزوئلا ادامه می‌دهیم. اما کسی که الان اسلحه را در دست دارد، دولت آمریکاست؛ و امیدواریم این افراد بفهمند که آمریکایی‌ها شوخی ندارند و حالا اگر تبعیت نکنند، تهدیدی معتبر وجود دارد.»

فشار سیاسی بر جمهوری‌خواهان

حمایت ترامپ از رودریگز همچنین برخی جمهوری‌خواهان، که حامیان سرسخت ماچادو بودند، را در موقعیت دشواری قرار داده است. سه عضو جمهوری‌خواه کنگره از میامی در کنفرانس خبری شامگاه شنبه با پرسش‌های مکرر درباره دلیل کنار گذاشتن ماچادو از سوی ترامپ روبه‌رو شدند.

یکی از این قانون‌گذاران، ماریو دیاز-بالارت، از هرگونه القا مبنی بر اینکه او یا همکارانش دیگر از ماچادو حمایت نمی‌کنند، ابراز نارضایتی کرد. آنها بار دیگر حمایت قوی خود از او را تکرار کردند، اما توضیحی درباره سخنان ترامپ ارائه ندادند.

دیاز-بالارت گفت: «من متقاعد شده‌ام که وقتی انتخابات برگزار شود، چه انتخابات جدید باشد یا تصمیمی برای بازگشت به انتخابات قبلی گرفته شود، رئیس‌جمهور دموکراتیک بعدی ونزوئلا ماریا کورینا ماچادو خواهد بود.»

محدودیت‌های راهبردی ماچادو

ماچادو، که از خانواده‌ای ثروتمند و محافظه‌کار است، طی دهه‌ها فعالیت سیاسی در ونزوئلا ارتباطات قدرتمندی در حزب جمهوری‌خواه ایجاد کرده بود، اما به نظر می‌رسید برای تبدیل این حزب به یک ماشین سیاسی معامله‌محور و فاقد ایدئولوژی مشخص تحت رهبری ترامپ، آمادگی چندانی نداشت.

رد قاطع هرگونه گفت‌و‌گو یا تماس با دولت مادورو، سنگ‌بنای راهبرد سیاسی ماچادو بوده است؛ راهبردی که احترام و حمایت اکثریت مردم ونزوئلا را برای او به ارمغان آورد، اما توانایی‌اش را برای ساختن یک ائتلاف گسترده‌تر که بتواند او را به قدرت برساند، فلج کرد.

حمایت بی‌قیدوشرط ماچادو از تحریم‌ها، روابط او با نخبگان اقتصادی ونزوئلا را نابود کرد؛ نخبگانی که برای ادامه فعالیت در کشور پس از یک‌چهارم قرن حاکمیت دولت مادورو، به نوعی سازش عملی دست یافته بودند.

مشاوران اقتصادی ماچادو استدلال می‌کردند هر دلاری که وارد ونزوئلا می‌شود، دلاری برای مادورو است؛ موضعی رادیکال که بسیاری از اعضای جامعه مدنی ونزوئلا را که برای بهبود شرایط زندگی تلاش می‌کردند، از او دور کرد. پیام او به‌تدریج بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های مهاجران ونزوئلایی شد و از واقعیت‌های زندگی کسانی که در کشور مانده بودند، فاصله گرفت.

سکوت در برابر بحران‌های داخلی

در حالی که ترامپ در ماه‌های اخیر تحریم‌های اقتصادی علیه ونزوئلا را تشدید کرد، ماچادو عمدتاً سکوت اختیار کرد و اظهارات خود را به ستایش ترامپ و برجسته‌سازی رنج صد‌ها زندانی سیاسی ونزوئلایی محدود ساخت.

او هیچ اظهار نظری درباره لغو بیشتر پرواز‌ها به ونزوئلا، اخراج ده‌ها هزار مهاجر ونزوئلایی از آمریکا، جهش سرسام‌آور تورم در کشور یا سقوط درآمد‌های نفتی ـ که واردات کالا‌های اساسی را تأمین مالی می‌کند ـ منتشر نکرده است.

در عوض، اعضای تیم ماچادو و متحدان او در تبعید به شبکه‌های اجتماعی روی آوردند تا به چهره‌های عمومی‌ای که فعالیتشان با دیدگاه‌های آنان همخوان نبود، حمله کرده و اعتبارشان را زیر سؤال ببرند.

این اقدامات باعث شد ماچادو حمایت اعضای حزب دموکرات و بسیاری از فعالان اقتصادی آمریکایی و ونزوئلایی را که منافع و نفوذی در اطراف ترامپ داشتند، از دست بدهد.

نگاه کارشناسان و جامعه ونزوئلایی

اورلاندو جی. پرز، استاد علوم سیاسی دانشگاه شمال تگزاس در دالاس، گفت اظهارات ترامپ در روز شنبه درباره ماچادو او را شوکه کرده است.

او گفت: «این گفته که او در داخل کشور مورد احترام نیست، به نظر من آشکارا درست نیست. او بدون تردید محبوب‌ترین رهبر اپوزیسیون است و مشروعیتی را که جایزه صلح نوبل به او داده، دارد.»

با این حال، پرز گفت اظهارات ترامپ بازتاب‌دهنده غیرعملی بودن به قدرت رسیدن ماچادو بدون حضور نظامی قابل‌توجه آمریکا است.

او درباره ماچادو و گونسالس گفت: «آن‌ها اهرم‌های قدرت را در اختیار ندارند. آنها نهاد‌ها را ندارند و بدون کمک گسترده ما، قادر نخواهند بود دوباره به قدرت در ونزوئلا بازگردند.»

اظهارات ترامپ همچنین در میان ونزوئلایی‌های ساکن جنوب فلوریدا، که معمولاً علاقه عمیقی به ماچادو دارند، به‌طور گسترده مورد توجه قرار گرفت.

نلسون خیمنس، ۵۵ ساله، که در سال ۲۰۲۰ ونزوئلا را ترک کرده است، گفت: «ما کمی از حرف‌هایی که او درباره ماریا کورینا زد، غافلگیر شدیم.»

خیمنس گفت ممکن است ترامپ درباره میزان حمایت ماچادو در ونزوئلا «اطلاعات دقیقی نداشته باشد». او افزود: «فکر می‌کنم او اشتباه می‌کند.»

منبع: نیویورک تایمز