رقابت ریاض و مسکو در بازار نفت آسیا/ جهش صادرات نفت عربستان به چین پس از تخفیف سنگین
کاهش قیمت رسمی فروش نفت عربستان برای بازار آسیا به پایینترین سطح در بیش از پنج سال گذشته، تقاضای چین برای نفت این کشور را بهطور محسوسی افزایش داده است؛ اقدامی که در بحبوحه رقابت با روسیه و فشارهای سیاسی بر واردات نفت هند، معادلات بازار انرژی آسیا را تغییر میدهد.
به گزارش اقتصاد آنلاین، تصمیم عربستان سعودی برای کاهش قیمت رسمی فروش نفت خود به مشتریان آسیایی، نشانهای روشن از تشدید رقابت در بزرگترین بازار وارداتی جهان است. شرکت دولتی آرامکو (Saudi Aramco) در ابتدای ماه فوریه اعلام کرد قیمت نفت شاخص «عرب لایت» برای تحویل در ماه مارس را به سطح برابری با میانگین شاخص عمان/دوبی کاهش میدهد؛ معیاری که مبنای قیمتگذاری نفت صادراتی این کشور به آسیا به شمار میرود.
این کاهش ۳۰ سنتی در هر بشکه، چهارمین کاهش متوالی قیمتهای رسمی فروش نفت عربستان برای بازار آسیا بود. هرچند برخی معاملهگران انتظار داشتند ریاض حتی تخفیف بیشتری ارائه دهد و نفت خود را پایینتر از شاخص منطقهای عرضه کند، اما همین قیمتگذاری در سطح برابری نیز پایینترین نرخ نسبت به شاخص عمان/دوبی از دسامبر ۲۰۲۰ تاکنون محسوب میشود و جذابیت قابل توجهی برای خریداران آسیایی ایجاد کرده است.
رقابت فشرده در بزرگترین بازار وارداتی جهان
چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، نقشی تعیینکننده در موازنه عرضه و تقاضای جهانی دارد. پالایشگاههای دولتی و خصوصی این کشور در ماههای اخیر بهدنبال تنوعبخشی به منابع تأمین و بهرهگیری از تخفیفهای قیمتی بودهاند. کاهش قیمت نفت عربستان باعث شده نفت «عرب لایت» و سایر گریدهای صادراتی این کشور برای پالایشگاههای چینی، بهویژه در مقایسه با نفت روسیه و عراق، جذابتر شود.
برآوردها نشان میدهد بارگیری نفت عربستان به مقصد چین در ماه مارس به حدود ۵۶ تا ۵۷ میلیون بشکه خواهد رسید؛ در حالی که این رقم در فوریه حدود ۴۸ میلیون بشکه بود. چنین افزایشی بیانگر آن است که سیاست قیمتگذاری جدید ریاض بهسرعت اثر خود را در بازار نشان داده و شرکتهای بازرگانی و پالایشگاهی چین، از فرصت ایجادشده استفاده کردهاند.
سایه تخفیفهای روسیه بر بازار آسیا
یکی از عوامل اصلی این چرخش، رقابت شدید با نفت روسیه است. پس از آغاز جنگ اوکراین و اعمال تحریمهای غرب علیه مسکو، روسیه نفت خود را با تخفیفهای قابل توجهی به مشتریان آسیایی، بهویژه چین و هند، عرضه کرده است. این تخفیفها موجب شد سهم روسیه در بازار آسیا افزایش یابد و فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان خاورمیانه وارد شود.
عربستان که همواره بهدنبال حفظ و تقویت سهم بازار خود بوده، اکنون در شرایطی اقدام به کاهش قیمت کرده که نگرانیها درباره مازاد عرضه جهانی نیز افزایش یافته است. رشد تولید برخی کشورهای غیراوپک و ابهام درباره سرعت بهبود اقتصاد جهانی، فضای رقابتی را تشدید کرده و ریاض را به استفاده از ابزار قیمت برای دفاع از جایگاه خود واداشته است.
نقش هند و فشارهای ژئوپلیتیک آمریکا
در این میان، هند نیز بهعنوان سومین واردکننده بزرگ نفت جهان، در حال بازتنظیم سبد تأمین خود است. گزارشها حاکی از آن است که دهلینو قصد دارد دستکم یک میلیون بشکه بیش از میزان معمول قراردادهای بلندمدت خود با آرامکو نفت از عربستان خریداری کند. این تغییر در شرایطی رخ میدهد که ایالات متحده آمریکا از هند خواسته است واردات نفت از روسیه را کاهش دهد.
هرچند مقامهای هندی بهصورت رسمی تعهدی صریح برای توقف خرید نفت روسیه اعلام نکردهاند، اما تحلیلگران معتقدند توافقهای تجاری و راهبردی میان واشنگتن و دهلینو میتواند انگیزه کافی برای کاهش تدریجی وابستگی به نفت روسیه ایجاد کند. در چنین فضایی، تولیدکنندگان خاورمیانه از جمله عربستان میکوشند خلأ احتمالی را پر کنند و موقعیت خود را در بازار هند تقویت نمایند.
در مجموع، کاهش قیمت رسمی فروش نفت عربستان به آسیا را میتوان بخشی از یک راهبرد گستردهتر برای بازپسگیری سهم بازار در برابر روسیه و تثبیت جایگاه در چین و هند دانست. اگرچه این سیاست ممکن است در کوتاهمدت به کاهش درآمد هر بشکه منجر شود، اما در منطق رقابت انرژی، حفظ سهم بازار در بزرگترین اقتصادهای واردکننده، اولویتی راهبردی برای ریاض به شمار میرود. ادامه این روند میتواند معادلات قیمتگذاری نفت در آسیا را در ماههای آینده بیش از پیش دستخوش تحول کند.