جزئیات تازه از مذاکرات سوئیس از زبان بقایی/ چه چیزی مانع ورود به توافق نهایی شد؟

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایرنا، اسماعیل بقایی در بورگن‌اشتوک، با تشریح نتایج گفت‌و‌گو‌های هیأت‌های ایران، آمریکا و میانجی‌گران پاکستانی و قطری تأکید کرد که ورود به مذاکرات درباره توافق نهایی، منوط به اجرای بخش‌های مشخص یادداشت تفاهم از سوی طرف مقابل است. -

متن کامل مصاحبه از این قرار است:

جناب آقای دکتر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید بسیار متشکرم. اکنون ساعت سه و ۳۰ دقیقه بامداد دوشنبه به وقت محلی است و حدود نیم ساعت پیش، بیانیه مشترک قطر و پاکستان به‌عنوان میانجی‌گران روند مذاکرات منتشر شد. امروز (یکشنبه) شاهد فراز و نشیب‌هایی در روند گفت‌و‌گو‌ها بودیم. لطفاً درباره تحولات امروز و به‌ویژه ابعاد و نتایج بیانیه منتشرشده توضیح دهید.

بقایی: همان‌طور که اشاره کردید، اکنون حدود ساعت سه و ۳۰ دقیقه بامداد دوشنبه است. گفت‌و‌گو‌های ما با میانجی‌ها از حدود ساعت ۹ صبح یکشنبه آغاز شد و تا حدود یک ساعت پیش ادامه داشت.

یکی از نتایج این گفت‌وگوها، بیانیه مشترک دو میانجی بود که با مشورت هیأت‌های نمایندگی جمهوری اسلامی ایران و آمریکا تنظیم شد. محتوای این بیانیه از اهمیت خاصی برخوردار است.

تشکیل یک کمیته عالی برای نظارت بر اجرای مفاد یادداشت تفاهم، یکی از محور‌های این بیانیه مشترک است. همچنین سازوکاری برای نظارت بر اجرای مفاد بند یک یادداشت تفاهم مورخ ۲۸ خرداد در لبنان ایجاد خواهد شد که این موضوع نیز اهمیت دارد.

تشکیل کارگروه‌های فنی برای اجرای مفاد یادداشت تفاهم، از دیگر محور‌های بیانیه است. این کارگروه‌ها باید بر اساس بند ۱۲ یادداشت تفاهم شکل بگیرند و قرار شد هیأت‌های فنی دو طرف از فردا کار خود را ادامه دهند.

در این بیانیه به یکی دو موضوع دیگر نیز اشاره شده است. این مجموعه را می‌توان یکی از نتایج نشست حدوداً ۱۸ ساعته امروز (یکشنبه) دانست.

در کنار این موضوع، درباره اجرای سایر بند‌های یادداشت تفاهم نیز گفت‌و‌گو کردیم. فروش نفت ایران، صدور مجوز‌های لازم برای صادرات نفت و آزادسازی دارایی‌های محدودشده یا مسدودشده ایران از جمله موضوعاتی بود که به‌صورت مفصل مورد بحث قرار گرفت. تدابیر لازم در این زمینه اتخاذ شده است و قاعدتاً این موارد باید به‌زودی وارد مرحله اجرایی شود.

حواشی مورد اشاره شما احتمالاً به توقف نشست چهارجانبه مربوط می‌شود. ما حدود ساعت سه بعدازظهر، نشست چهارجانبه را با حضور نمایندگان قطر و پاکستان آغاز کردیم. نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر و نخست‌وزیر پاکستان در این نشست حضور داشتند. هیأت جمهوری اسلامی ایران نیز به ریاست آقای قالیباف و هیأت آمریکایی به ریاست معاون رئیس‌جمهور این کشور شرکت کرده بودند.

حدود ساعت چهار و ۳۰ دقیقه، وقفه کوتاهی در گفت‌و‌گو‌ها به منظور انجام مشورت‌ها ایجاد شد. در همان زمان، اخبار مربوط به اظهارات تهدیدآمیز و موهن رئیس‌جمهور آمریکا در رسانه‌ها منتشر شد و همین موضوع باعث شد هیأت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران اعلام کند که دیگر در نشست چهارجانبه شرکت نخواهد کرد.

با این حال، تبادل پیام‌ها از طریق میانجی‌ها ادامه یافت. ما مصمم بودیم از این فرصت برای اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل استفاده کنیم. فکر می‌کنم در ارتباط با بند‌های مختلف یادداشت تفاهم، تحولات مهمی رخ داد که به بخشی از آنها اشاره کردم.

با توجه به اینکه این بیانیه سیاسی را می‌توان تلاشی برای عبور از تحولات امروز دانست، چه تضمینی وجود دارد که طرف مقابل تعهدات خود را اجرا کند و روند ادامه یابد؟ آیا به‌ویژه در زمینه رفع تحریم‌ها تدابیری در نظر گرفته شده است؟

بقایی: همان‌طور که قبلاً نیز عرض کردم، مبنا تعهد در برابر تعهد است. تعهدات طرفین متناظر است و قاعدتاً هر گامی که ما برداریم یا بخواهیم برداریم، باید با اجرای متقابل تعهدات از سوی طرف مقابل همراه باشد.

خود این چینش تعهدات، نوعی تضمین برای اجرای تعهدات طرفین ایجاد می‌کند. تشکیل کارگروه‌های فنی و همچنین آغاز مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی، منوط و مشروط به اجرای بند‌های یک، چهار، پنج، ۱۰ و ۱۱ یادداشت تفاهم است.

مجموع این سازوکار‌ها باید به‌گونه‌ای اجرا شود که طرف مقابل نتواند از زیر بار تعهدات خود شانه خالی کند.

برخی رسانه‌ها از طرح موضوع هسته‌ای در چارچوب جلسات امروز خبر داده‌اند و مدعی شده‌اند که ابعاد یک توافق هسته‌ای در گفت‌و‌گو‌ها مطرح شده است. این موضوع تا چه اندازه صحت دارد؟

بقایی: همان‌طور که عرض کردم، نشست چهارجانبه حدود یک ساعت و نیم طول کشید. همه هیأت‌ها، شامل میانجی‌ها، هیأت جمهوری اسلامی ایران و هیأت آمریکایی صحبت کردند.

هیأت آمریکایی در بخشی از سخنان خود، مواضعش درباره موضوع هسته‌ای را به‌صورت بسیار کوتاه بیان کرد. هیأت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نیز مواضع خود را مطرح کرد. این مذاکره نبود، بلکه صرفاً بیان مواضع بود و دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران نیز بسیار صریح و روشن بیان شد.

تأکید کردیم که هنوز زمان ورود به مذاکرات مربوط به توافق نهایی فرا نرسیده است. بر اساس یادداشت تفاهم، مقرر شده است پس از اجرای بخش‌های مشخصی از آن، وارد مذاکره برای توافق نهایی شویم. آقای دکتر عراقچی طرف مقابل را از تکرار دیدگاه‌های زیاده‌خواهانه و غیرمنطقی درباره موضوع هسته‌ای برحذر داشتند و مواضع جمهوری اسلامی ایران را تبیین کردند.

گفت‌وگوی بسیار کوتاهی درباره موضوع هسته‌ای انجام شد، اما هیچ بحثی درباره جزئیات صورت نگرفت و نمی‌توان گفت مذاکره درباره موضوع هسته‌ای آغاز شده است.

در زمینه تحریم‌ها نیز مواضع خود را بیان کردیم و بر اهمیت این موضوع تأکید داشتیم. بر اساس یادداشت تفاهم، همه تحریم‌های آمریکا باید برداشته شود. این موضوع تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، تحریم‌های اولیه و ثانویه و همچنین تحریم‌ها یا قطعنامه‌های ضدایرانی وضع‌شده در سطح سازمان‌های بین‌المللی، از جمله شورای حکام را شامل می‌شود.

اینها مواضع جمهوری اسلامی ایران بود که در نشست بیان شد و بیش از این وارد جزئیات نشدیم.

لطفاً درباره ترکیب هیأت ایرانی در این دور از مذاکرات توضیح دهید. چه تعداد از مقام‌ها و در چه سمت‌هایی در نشست حضور داشتند؟

بقایی: ریاست هیأت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران بر عهده آقای دکتر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی بود. در نشست چهارجانبه که نشست عالی‌رتبه بود و مهم‌ترین نشست رسمی این دور از مذاکرات بود با حضور پاکستان و قطر به‌عنوان دو میانجی و جمهوری اسلامی ایران و آمریکا به‌عنوان طرف‌های گفت‌و‌گو برگزار شد.

در این نشست، آقای دکتر قالیباف ریاست هیأت نمایندگی ایران را بر عهده داشتند. آقای دکتر عراقچی، وزیر امور خارجه، آقای دکتر باقری کنی، معاون دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، آقای عمویی، دستیار رئیس مجلس شورای اسلامی، آقای همتی، رئیس کل بانک مرکزی، آقای غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه و بنده نیز در ترکیب هیأت حضور داشتیم.

به‌عنوان آخرین سؤال، گام بعدی چه خواهد بود؟ ترکیب جلسات آینده چگونه خواهد بود و چه چشم‌اندازی را می‌توان برای ادامه این روند ترسیم کرد؟

بقایی: همان‌طور که در بیانیه مشترک دو میانجی نیز ذکر شده است، کارگروه‌های فنی باید تشکیل شوند و فعالیت خود را آغاز کنند.

تشکیل این کارگروه‌ها برای بررسی دقیق‌تر موضوعات مختلف مطرح‌شده در یادداشت تفاهم، مبتنی بر بند ۱۲ این یادداشت است. قرار است همکاران ما از فردا (دوشنبه) درباره نحوه ادامه فعالیت در چارچوب کارگروه‌های فنی گفت‌و‌گو کنند و ان‌شاءالله به نتیجه برسند.