طرح معیشتی جدید رونمایی شد / پیش‌ خرید ۹ ماهه کالاهای اساسی با پول مردم!

گروه اقتصادی اقتصادآنلاین، اظهارات تازه علیرضا زاکانی از یک مدل جدید معیشتی خبر می‌دهد؛ مدلی که بر پایه مشارکت مالی مردم، پیش‌خرید چندماهه کالاهای اساسی و توزیع آن با قیمت باثبات‌تر طراحی شده است. این طرح هنوز در مرحله اخذ مجوز قرار دارد، اما از همین حالا پرسش‌های مهمی درباره نحوه اجرا، تضمین سرمایه مردم و سازوکار توزیع کالا ایجاد کرده است.

طرح معیشتی جدید زاکانی چیست؟

علیرضا زاکانی در توضیح این طرح گفته است همان‌طور که در حوزه مسکن تلاش شده زمینه‌ای برای مشارکت مردم و حفظ ارزش سرمایه آنها فراهم شود، در حوزه معیشت هم قرار است از همین الگو استفاده شود. بر این اساس، مردم می‌توانند منابع مالی خود را وارد یک سازوکار مشخص کنند و این منابع برای تأمین کالاهای اساسی به کار گرفته شود.

به گفته او، شهرداری در حال پیگیری دریافت مجوزهای لازم از دولت است تا بتواند سازوکار مالی لازم برای تهیه کالاهای اساسی را فراهم کند. در این مدل، منابع از طریق مشارکت مردم تأمین می‌شود و سپس کالاهای اساسی بر اساس دستورالعملی مشخص تهیه و در اختیار مردم قرار می‌گیرد.

پیش‌ خرید ۹ ماهه کالاهای اساسی با پول مردم 

بخش مهم این طرح، خرید سلف یا پیش‌خرید کالاهای اساسی است. زاکانی توضیح داده که در این مدل، خرید کالاها برای دوره‌های سه‌ماهه، شش‌ماهه و حتی ۹ماهه انجام می‌شود. منطق این اقدام آن است که کالاهای مورد نیاز مردم پیش از آنکه درگیر نوسانات بازار، جهش قیمت یا سوداگری شوند، از قبل تأمین شوند.

به زبان ساده، قرار است منابع مالی مردم زودتر جمع‌آوری شود و با آن، کالاهای اساسی برای ماه‌های آینده پیش‌خرید شود. سپس افرادی که در این ساز، بتوانندکت کرده‌اند، بتوانند هر ماه کالاهای مورد نیاز خود را با قیمت متعارف و مشخص دریافت کنند.

زاکانی می‌گوید هر فرد می‌تواند یک سهم مشخص برای خود تعریف کند و ماهانه، بدون توجه به تلاطم‌های بازار، کالاهای ضروری مورد نیازش را با نرخ مشخص تحویل بگیرد. در واقع، طراحان این مدل می‌گویند با پیش‌خرید و ذخیره‌سازی هدفمند، می‌توان بخشی از فشار ناشی از تورم مواد مصرفی را کنترل کرد و مسیر تأمین کالا را برای خانواده‌ها قابل پیش‌بینی‌تر ساخت.

نقش مردم در این طرح چیست؟

در توضیحات ارائه‌شده، مردم فقط مصرف‌کننده نهایی نیستند، بلکه نقش تأمین‌کننده منابع را هم دارند. یعنی هر فرد می‌تواند با اختصاص یک سهم مشخص، وارد این سازوکار شود. به این ترتیب، منابع لازم برای خرید کالاها از بودجه عمومی یا استقراض تأمین نمی‌شود، بلکه از محل مشارکت خود مردم شکل می‌گیرد.

زاکانی همچنین گفته است حتی اگر فرد نخواهد فقط مصرف‌کننده باشد، می‌تواند در حد متعارف سرمایه‌گذاری کند و هم‌زمان به شکل‌گیری یک الگوی پایدار برای حمایت معیشتی کمک کند. همین بخش از اظهارات او نشان می‌دهد این مدل فقط یک طرح توزیعی نیست، بلکه نوعی سازوکار مالی-توزیعی با مشارکت مستقیم شهروندان تعریف شده است.

هدف شهرداری از اجرای این طرح چیست؟

هدف اعلام‌شده از اجرای این برنامه، استفاده از سرمایه خود مردم برای تقویت امنیت معیشتی آنها است. در این چارچوب، شهرداری می‌خواهد از منابع خرد شهروندان برای تأمین کالاهای اساسی استفاده کند تا هم مردم در تأمین منابع نقش داشته باشند و هم امکان تهیه و توزیع کالا با یک سازوکار قابل‌کنترل فراهم شود.

این ایده در ظاهر تلاش می‌کند میان سه هدف تعادل برقرار کند:

• حفظ نسبی ارزش منابع مردم
• کنترل هزینه تأمین کالاهای ضروری
• کاهش اثر واسطه‌گری و نوسان بازار بر سبد مصرفی خانوار

ابهام‌های مهم درباره طرح جدید زاکانی

با وجود توضیحات کلی، جزئیات عملیاتی این طرح هنوز روشن نشده و همین موضوع، مهم‌ترین ابهام درباره آن است. در حال حاضر مشخص نیست:

• حداقل و حداکثر میزان مشارکت هر فرد چقدر خواهد بود؟
• چه کالاهایی دقیقاً در فهرست کالاهای اساسی قرار می‌گیرند؟
• قیمت تحویل کالا چگونه تعیین می‌شود؟
• اگر قیمت بازار کاهش یابد یا روند تأمین دچار اختلال شود، مسئولیت با چه نهادی است؟
• اصل سرمایه مردم با چه تضمینی حفظ می‌شود؟
• سازوکار خروج از طرح یا بازپس‌گیری منابع چگونه خواهد بود؟
• توزیع کالاها به چه شکل و از چه مسیرهایی انجام می‌شود؟

از طرف دیگر، چون خود زاکانی تأکید کرده که شهرداری هنوز به دنبال اخذ مجوزهای لازم از دولت است، می‌توان نتیجه گرفت که این طرح هنوز وارد فاز اجرایی قطعی نشده و فعلاً در مرحله طراحی و هماهنگی حقوقی و اداری قرار دارد.