تحول بزرگ اقتصادی در مرزهای شرقی/ ایران معادلات منطقه را بهم زد
با رسمی شدن گمرک ریلی تفتان در پاکستان، جادههای شرق منطقه به سوی بازتعریف نقشهای تجاری حرکت میکنند. این تحول گامی استراتژیک برای کاهش وابستگی تجارت داخلی به گلوگاههای دریایی و ایجاد مسیرهای جایگزین در شرق منطقه محسوب میشود.
به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فارس، رسمی شدن گمرک ریلی «تفتان» در پاکستان، گامی راهبردی در جهت بازطراحی نقشه تجارت در شرق منطقه محسوب میشود. همزمانی این تحول با تلاشهای ایران برای احیای کریدورهای ریلی و جادهای با پاکستان و ترکیه، نشاندهنده استراتژی جدید تهران برای تقویت مسیرهای زمینی و کاهش وابستگی سنتی تجارت خارجی به گلوگاههای دریایی است.
تحول در ایستگاه مرزی تفتان؛ از ایستگاه ضعیف تا گمرک رسمی
ایستگاه مرزی تفتان در پاکستان که پیشتر به عنوان یکی از نقاط آسیبپذیر در زنجیره حملونقل ریلی میان ایران و پاکستان شناخته میشد، اکنون وارد مرحلهای نوین شده است. سازمان درآمد فدرال پاکستان با صدور ابلاغیهای، این ایستگاه را رسماً به عنوان یک گمرک زمینی برای انجام تمامی تشریفات گمرکی، از جمله بارگیری، تخلیه و ترخیص کالاهای صادراتی و وارداتی معرفی کرد. این تصمیم که حاصل رایزنیهای مشترک مدیران راهآهن دو کشور است، انتظار میرود با کاهش زمان توقف محمولهها، هزینههای حملونقل را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
تسهیل تجارت مرزی و جابهجایی کالاهای استراتژیک
کارشناسان حوزه حملونقل بر این باورند که پیوند مستقیم خدمات گمرکی با زیرساختهای ریلی، کلید توسعه تجارت مرزی است. فعال شدن گمرک تفتان میتواند مسیر جابهجایی کالاهای کلیدی نظیر فرآوردههای نفتی، مواد معدنی و محصولات کشاورزی را هموارتر کرده و سرعت گردش کالا در مرزهای دو کشور را افزایش دهد.
احیای کریدور «قطار اکو» و توسعه مسیرهای جایگزین
در کنار تحولات مرزی در پاکستان، ایران نیز روند فعالسازی کریدورهای جایگزین را با جدیت دنبال میکند. در این میان، احیای کریدور ریلی اسلامآباد-تهران-استانبول (ITI) یا همان «قطار اکو»، یکی از حیاتیترین پروژههاست. این مسیر ۶۵۰۰ کیلومتری که میتواند جنوب آسیا را به بازارهای پرقدرت اروپا متصل کند، اکنون با برنامههای مشترک دو کشور برای نوسازی زیرساختها و رفع گلوگاههای فنی، در مسیر بازگشت به فعالیت کامل قرار دارد.
گسترش ظرفیتهای جادهای و نقش کلیدی بندر گوادر
در بخش حملونقل جادهای نیز توافقات جدید، افقهای تازهای را پیش روی تجار گشوده است. طبق توافقات صورت گرفته، کالاهای کشورهای ثالث اکنون میتوانند از بنادر گوادر، کراچی و بندر قاسم پاکستان به مقصد ایران عبور کنند. در این میان، بندر گوادر به دلیل نزدیکی به مرز ایران و اتصال به کریدور اقتصادی چین-پاکستان، به یک نقطه استراتژیک در معادلات ترانزیتی منطقه تبدیل شده است که ظرفیتهای لجستیکی بیسابقهای را برای همکاریهای منطقهای فراهم میکند.
تغییر نقشه تجارت منطقه؛ فراتر از یک مسیر حملونقلی
تحلیلگران معتقدند مجموع این تحولات، فراتر از توسعه چند مسیر ساده، نشاندهنده تغییر تدریجی در ساختار تجارت منطقه است. ایران با تقویت پیوندهای ریلی و زمینی با همسایگان شرقی و غربی، در تلاش است تا نقش پررنگتری در زنجیرههای تأمین بینالمللی ایفا کند و با درس گرفتن از تجربیات گذشته، امنیت تجاری خود را از طریق تنوعبخشی به مسیرها تضمین نماید. در این چشمانداز، تفتان میتواند از یک ایستگاه مرزی ساده، به یکی از مهمترین حلقههای اتصال ایران به بازارهای جنوب آسیا، آسیای مرکزی و اروپا تبدیل شود.
