واکنش مسکو به چرخش اروپایی ایروان | کرملین: ارمنستان باید میان اروپا و اوراسیا انتخاب کند

گروه بین الملل؛ نخست‌وزیر ارمنستان، نیکول پاشینیان، روز دوشنبه به قانون‌گذاران این کشور اعلام کرد که ارمنستان آماده‌سازی برای درخواست عضویت در اتحادیه اروپا را آغاز خواهد کرد؛ اقدامی که یک تغییر ژئوپلیتیکی تاریخی برای کشوری است که پیش‌تر در مدار نفوذ روسیه قرار داشت و همچنین برای کل منطقه قفقاز جنوبی اهمیت دارد.

پاشینیان در سخنرانی خود در پارلمان و خطاب به مردم بیان کرد که ارمنستان تنها پس از ارائه رسمی درخواست عضویت در اتحادیه اروپا، آینده خود را از طریق یک همه‌پرسی تعیین خواهد کرد؛ او زمان این درخواست را در آینده‌ای نزدیک توصیف کرد.

ارمنستان در دوراهی روسیه و اروپا؛ پاشینیان آماده تغییر مسیر

نخست‌وزیر ارمنستان در مجموعه‌ای حساب‌شده از اقدامات سیاسی اظهار داشت که دولت او ابتدا منتظر پاسخ بروکسل به درخواست عضویت خواهد ماند، سپس درباره نقشه راه مذاکرات برای پیوستن به اتحادیه اروپا گفت‌و‌گو خواهد کرد و تنها پس از آن، عضویت در اتحادیه اروپا را به همه‌پرسی ملی خواهد گذاشت.

ارمنستان در حال حاضر عضو سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) به رهبری روسیه است؛ چند ماه پیش نیز اعضای این ائتلاف به ارمنستان اولتیماتوم داده بودند که باید بین ادامه عضویت در این سازمان یا انتخاب مسیر مستقل خود به سمت اتحادیه اروپا از طریق یک همه‌پرسی ملی، یکی را انتخاب کند.

پاشینیان در آن زمان اعلام کرده بود که تصمیم‌گیری درباره این موضوع هنوز زود است؛ آن هم در شرایطی که روسیه به دلیل تلاش این کشور برای خارج شدن از حوزه نفوذ مسکو، فشار‌های اقتصادی گسترده‌ای علیه ارمنستان اعمال می‌کرد و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، مستقیماً ایروان را با سناریوی اوکراین تهدید کرده بود؛ زیرا از دید کرملین، عضویت هم‌زمان در اتحادیه اروپا و سازمان پیمان امنیت جمعی با یکدیگر سازگار نیستند.

اما پاشینیان در سخنرانی مهم و تاریخی خود در روز دوشنبه گفت: اگر این سازمان تصمیم بگیرد جمهوری ارمنستان را از سازمان پیمان امنیت جمعی خارج کند، بسیار خوشحال خواهم شد، و افزود: حداقل در آن صورت، ما دیگر مجبور نخواهیم بود با این دوراهی مواجه باشیم که آیا از آن خارج شویم یا نه»

با این حال، پاشینیان روشن کرد که ارمنستان فعلاً در سازمان پیمان امنیت جمعی باقی خواهد ماند؛ تا زمانی که انتخاب میان ائتلاف تحت رهبری روسیه و اتحادیه اروپا اجتناب‌ناپذیر شود.

ارمنستان در مسیر اروپا؛ هشدار روسیه درباره خروج از پیمان امنیتی

پاشینیان درباره دیدگاه کنونی خود نسبت به نقش روسیه در آینده ارمنستان افزود: تحولات سال‌های ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ نشان داد که فدراسیون روسیه، به دلیل چالش‌های امنیتی خود، ممکن است گاهی با محدودیت‌های قابل‌توجهی در توانایی خود برای ایفای این نقش مواجه شود. او با اشاره به جنگ‌های ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر قره‌باغ، که از آن زمان به یک روند صلح تاریخی میان دو رقیب سابق منجر شده است، این سخنان را مطرح کرد.

پس از امضای توافق صلح در اوت ۲۰۲۵، ارمنستان و جمهوری آذربایجان وارد دوره‌ای از همکاری اقتصادی و ثبات شدند و این دو دشمن سابق اکنون به‌طور مستقل در حال ساختن آینده‌ای مشترک هستند؛ روندی که اتحادیه اروپا و ایالات متحده نیز مشارکت قابل‌توجهی در آن دارند.

اقتصاد ارمنستان همچنان به انرژی و زیرساخت‌های روسیه وابسته است؛ اما پاشینیان در اقدامی غافلگیرکننده دیگر در روز دوشنبه از مسکو خواست امتیاز انحصاری راه‌آهن ارمنستان را که تا سال ۲۰۳۸ ادامه دارد، واگذار کند تا ایروان بتواند شبکه راه‌آهن خود را با شبکه‌های بین‌المللی یکپارچه کند. قزاقستان یا امارات متحده عربی نیز می‌توانند از سرمایه‌گذاران احتمالی این پروژه باشند.

روسیه به‌سرعت به اظهارات تاریخی پاشینیان واکنش نشان داد و دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اعلام کرد که خروج ارمنستان از سازمان پیمان امنیت جمعی ممکن است موجب چیزی شود که او آن را تضاد‌های عمیق تجاری نامید؛ تضاد‌هایی که به گفته او در درجه اول به ارمنستان آسیب خواهند زد.

پسکوف بیان کرد: اگر ایروان دیگر به دلیل منافع ملی خود نیازی به عضویت در چنین سازمان مهمی برای تضمین امنیت منطقه‌ای ندارد، آزاد است تصمیم مربوطه را اتخاذ کند و از این سازمان خارج شود.

این اظهارات نشان می‌دهد که کرملین خود را برای مسیری پرتنش و ناآرام در آینده با متحد سابق خود آماده می‌کند.