مضرات و فواید روغن دنبه / روغن دنبه بخوریم یا نه؟
روغن دنبه از جمله روغنهای سنتی است که سالها در سفره ایرانیها حضور داشته و هنوز هم درباره مفید یا مضر بودن آن بحثهای زیادی وجود دارد. برخی آن را عامل تقویت بدن و افزایش انرژی میدانند و برخی دیگر نسبت به مضرات آن هشدار میدهند. اما واقعاً روغن دنبه بخوریم یا نه؟ این گزارش نگاهی دقیق به فواید، مضرات و نحوه مصرف روغن دنبه دارد.
به گزارش اقتصادآنلاین، روغن دنبه یکی از قدیمیترین روغنهای مصرفی بشر است که از گذشتههای دور تاکنون جایگاه ویژهای در تغذیه و طب سنتی ایرانی داشته است. این روغن که از چربی گوسفند یا گاو به دست میآید، به دلیل طبع گرم همواره مورد توجه بوده، اما در سالهای اخیر سوالات زیادی درباره فواید و مضرات آن مطرح شده است.
آیا روغن دنبه واقعاً برای سلامتی مفید است؟ چه کسانی نباید آن را مصرف کنند؟ و مصرف آن تا چه حد مجاز است؟ در این گزارش به همه این پرسشها پاسخ میدهیم.
روغن دنبه چیست؟
دنبه، چربی تصفیهشدهای است که از دنبه گوسفند یا گاو استخراج میشود. دنبه همان چربی سفیدرنگی است که در اطراف اندامهای داخلی حیوان قرار دارد.
این روغن از گذشته تا امروز در طب سنتی جایگاه خاصی داشته و به دلیل طبع گرم، برای افرادی با مزاج سرد مفید دانسته میشود.
نکته مهم درباره روغن دنبه، نقطه دود بالای آن (حدود ۲۵۲ درجه سانتیگراد) است که باعث میشود گزینهای مناسب برای سرخکردن و پختوپز باشد. البته باید توجه داشت که هر ۱۰۰ گرم روغن دنبه حدود ۹۰۲ کیلوکالری انرژی دارد و مصرف بیشازحد آن میتواند آسیبزا باشد.
فواید روغن دنبه برای بدن
مصرف متعادل و اصولی روغن دنبه میتواند مزایای قابلتوجهی برای بدن داشته باشد. مهمترین فواید روغن دنبه عبارتاند از:
کمک به کاهش ریسک ابتلا به افسردگی
افزایش سطح انرژی و نشاط
بهبود عملکرد سیستم گوارشی
ارتقای عملکرد مغز
کمک به کاهش کلسترول بد (LDL) طبق باورهای طب سنتی
افزایش قوای جنسی
تقویت حافظه
تقویت سیستم ایمنی بدن
کمک به لاغری در صورت مصرف کنترلشده
متخصصان طب سنتی معتقدند چربیهای طبیعی مانند روغن دنبه، اگر بهاندازه مصرف شوند، میتوانند برای سلامت عمومی بدن مفید باشند.
ارزش غذایی روغن دنبه
روغن دنبه سرشار از چربی و برخی ویتامینهای محلول در چربی است. ارزش غذایی این روغن در هر ۱۰۰ گرم به شرح زیر است:
کربوهیدرات: ۰ گرم
چربی: ۱۰۰ گرم
پروتئین: ۰ گرم
کلسترول: ۱۰۲ میلیگرم
قند: ۰ گرم
فیبر: ۰ گرم
آب: ۰ گرم
ویتامین E: ۲.۸۰ میلیگرم
ویتامین D: ۰.۷۰ میکروگرم
کولین (ویتامین B۴): ۷۹.۸۰ میلیگرم
وجود ویتامین E و کولین باعث میشود این روغن در سلامت مغز و سیستم عصبی نقش داشته باشد.
مضرات روغن دنبه
در کنار فواید، روغن دنبه معایبی هم دارد که نباید نادیده گرفته شوند. مهمترین مضرات مصرف بیشازحد روغن دنبه شامل موارد زیر است:
افزایش خطر بروز مشکلات قلبی و عروقی
افزایش چربی خون
بروز علائمی مانند اسهال، استفراغ و درد معده
افزایش وزن در صورت مصرف بیرویه
به همین دلیل توصیه میشود روغن دنبه تنها بهصورت متعادل و محدود در برنامه غذایی قرار گیرد.
چه کسانی نباید روغن دنبه مصرف کنند؟
مصرف روغن دنبه برای همه افراد مناسب نیست. افرادی که بهتر است از مصرف این روغن خودداری کنند عبارتاند از:
زنان باردار و شیرده
بیماران مبتلا به بیماریهای قلبی و عروقی
افراد مبتلا به دیابت
افرادی با تحرک بدنی کم
بیماران دارای بیماریهای خاص (با تشخیص پزشک)
این افراد بهتر است پیش از مصرف روغن دنبه با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
نحوه مصرف روغن دنبه
روغن دنبه به دو روش خوراکی و موضعی قابل استفاده است:
خوراکی: اضافه کردن مقدار کمی روغن دنبه به غذاهای سنتی مانند آبگوشت، قیمه، کلهپاچه و غذاهای محلی
موضعی: ماساژ روغن دنبه روی نواحی دردناک برای کاهش درد مفاصل و مشکلات عضلانی
همچنین به دلیل خواص مفید برای پوست و مو، این روغن در تولید برخی داروها و کرمهای موضعی کاربرد دارد.
شیوه تولید روغن دنبه
برای تولید روغن دنبه، ابتدا دنبه از اطراف اندامهای داخلی گوسفند یا گاو جدا میشود. سپس:
دنبه به قطعات کوچک خرد میشود.
قطعات دنبه با حرارت ملایم ذوب میگردند.
ناخالصیها و آب اضافی جدا میشود.
روغن خالص تصفیه و بستهبندی میشود.
در روشهای سنتی، دنبه را داخل مشک میریختند و با تکان مداوم آن را به روغن تبدیل میکردند؛ روشی که امروزه کمتر رایج است.
روغن دنبه بخوریم یا نه؟
پاسخ کوتاه این است: بله، اما بهاندازه.
روغن دنبه اگر بهصورت متعادل و برای افراد سالم مصرف شود، میتواند مفید باشد. اما مصرف بیرویه یا استفاده توسط افراد دارای بیماریهای خاص، میتواند خطرناک باشد. تعادل و آگاهی، مهمترین اصل در مصرف این روغن سنتی است.