فشار بودجه‌ روسیه و تنگ‌تر شدن مسیر توافق صلح با اوکراین

به گزارش اقتصادآنلاین، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در حالی با پنجره‌ای رو به بسته‌شدن برای رسیدن به توافق صلح در اوکراین مواجه است که این کشور با کسری بودجه‌ای رو به افزایش برای تأمین مالی جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کند.

بر اساس گفته‌های افرادی آگاه از موضوع، همزمان با برنامه‌ریزی کیریل دمیتریف، فرستاده کرملین، برای برگزاری مذاکرات با مقام‌های آمریکایی در روز شنبه در میامی، مقام‌های روس نگران‌اند که در صورت نیاز به هزینه‌های اضافی برای جنگ، مخارج بودجه‌ای امسال بار دیگر از سطح پیش‌بینی‌شده فراتر رود. آنها به‌دنبال یافتن منابع درآمدی جدیدی تا سقف ۱.۲ تریلیون روبل (۱۶ میلیارد دلار) هستند تا یکی از شاخص‌های کلیدی بودجه را متعادل کنند.

تشدید فشار‌های مالی بر اقتصاد روسیه

به گفته این منابع، این رقم معادل ۰.۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزون بر کسری برنامه‌ریزی‌شده ۱.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی در سال جاری است؛ آن هم در شرایطی که درآمد‌های حاصل از فروش انرژی کاهش یافته و روبلِ قوی‌تر از انتظار، بر درآمد‌های دولت اثر گذاشته است.

فشار‌های اقتصادی در حالی افزایش می‌یابد که نمایندگان روسیه و ایالات متحده در حال بررسی راه‌هایی برای پایان دادن به تهاجم تمام‌عیار سال ۲۰۲۲ هستند. با این حال، پوتین هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی از مطالبات حداکثری خود درباره قلمرو در شرق اوکراین نشان نداده است؛ حتی در شرایطی که مقام‌های آمریکایی و اوکراینی نسبت به پیشرفت در مذاکرات برای پایان دادن به بزرگ‌ترین درگیری اروپا از زمان جنگ جهانی دوم ابراز خوش‌بینی کرده‌اند.

بن‌بست سیاسی در مذاکرات صلح

به گفته افراد مطلع، مسکو شانس چندانی برای دستیابی به پیشرفت چشمگیر در مذاکرات صلح نمی‌بیند. در حالی که هیئت‌های نظامی روسیه و اوکراین در حال روشن‌کردن جزئیات فنی مربوط به اجرای هرگونه آتش‌بس احتمالی هستند، اختلافات ارضی نیازمند تصمیم‌گیری‌های سیاسی در سطح رهبری است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز چهارشنبه در واشنگتن به سناتور‌ها گفت مسئله سرزمینی «تنها موضوع باقی‌مانده» برای حل‌وفصل است. او افزود: «این هنوز پلی است که از آن عبور نکرده‌ایم.»

نقش سیاست داخلی آمریکا در محاسبات کرملین

به گفته الکساندر گابویف، مدیر مرکز روسیه اوراسیا در بنیاد کارنگی در برلین، تقویم سیاسی آمریکا نیز ممکن است به عاملی تعیین‌کننده برای کرملین تبدیل شود؛ چراکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هرچه بیشتر بر انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر تمرکز می‌کند.

او گفت: «شرایطی که ترامپ برای پایان دادن به جنگ پیشنهاد می‌دهد، بهترین گزینه‌ای است که پوتین در کل این چهار سال روی میز داشته است. بعید است چنین پیشنهاد‌هایی برای همیشه مطرح شوند و اگر ترامپ کنترل مجلس نمایندگان را از دست بدهد ــ که احتمال آن زیاد است ــ آن مجلس می‌تواند مانعی جدی بر سر راه هر اقدامی که او بخواهد انجام دهد ایجاد کند.»

چشم‌انداز تیره‌تر بودجه روسیه

وضعیت بودجه‌ای روسیه ممکن است بیش از این نیز وخیم شود، زیرا تحریم‌های آمریکا تولیدکنندگان نفت را وادار کرده است نفت خام خود را با تخفیف و در شرایطی از قیمت‌های از پیش ضعیف بفروشند. بودجه سال ۲۰۲۶ روسیه درآمد‌های نفت و گاز را ۸.۹ تریلیون روبل، با فرض قیمت ۵۹ دلار برای هر بشکه نفت اورال و نرخ ارز ۹۲.۲ روبل در برابر دلار، در نظر گرفته است.

در حال حاضر، نفت اورال با قیمت حدود ۵۵ دلار در هر بشکه معامله می‌شود و نرخ روبل در حدود ۷۵ روبل در برابر دلار است. اگر این سطوح تداوم یابد، درآمد‌های نفت و گاز به ۶.۷۵ تریلیون روبل خواهد رسید و شکافی نزدیک به ۲.۲ تریلیون روبل ایجاد می‌شود؛ بر اساس محاسبات بلومبرگ.

کسری بودجه و بدهی دولتی

البته کسری بودجه برنامه‌ریزی‌شده روسیه در سال جاری از منظر استاندارد‌های بین‌المللی پایین است. با این حال، دولت روسیه سال گذشته هدف کسری بودجه را به‌طور چشمگیری از ۰.۵ درصد به ۲.۶ درصد تولید ناخالص داخلی بازبینی کرد و برای دستیابی به این هدف، در ماه دسامبر ناچار به کاهش شدید هزینه‌ها شد. این کشور شکاف هزینه‌ای را با انتشار رکوردی از بدهی، در قالب اوراق قرضه دولتی «اوف‌زد»، که هرچه پرهزینه‌تر شده‌اند، پوشش داد.

پوتین خواستار آن است که اوکراین کنترل منطقه دونباس در شرق این کشور، شامل استان‌های دونتسک و لوهانسک، را واگذار کند؛ بخشی از آنچه روسیه «تفاهمات انکوریج» می‌نامد که به گفته مسکو در نشست ماه اوت پوتین و ترامپ در آلاسکا حاصل شده است. بر اساس این طرح، درگیری‌ها در امتداد خطوط تماس کنونی در مناطق جنوبی خرسون و زاپوریژیا منجمد خواهد شد.

اختلافات عمیق بر سر قلمرو

به گفته افراد آگاه از موضوع، کرملین این را نوعی امتیازدهی از سوی پوتین می‌داند؛ در حالی که او پیش‌تر مدعی مالکیت هر چهار منطقه اوکراینی شده بود، حتی با وجود آنکه نیروهایش هرگز کنترل کامل این مناطق را در دست نداشته‌اند.

اوکراین درخواست‌ها برای عقب‌نشینی نیروهایش از مناطق به‌شدت مستحکم‌شده شرق دونتسک ــ مناطقی که نیرو‌های روسیه از سال ۲۰۱۴ تاکنون موفق به تصرف آنها نشده‌اند ــ رد کرده است، مگر آنکه پوتین نیز به همان میزان نیرو‌های خود را عقب بکشد. پیشنهاد‌های آمریکا شامل تبدیل مناطق اشغال‌نشده به یک منطقه غیرنظامی یا منطقه آزاد اقتصادی تحت مدیریت ویژه بوده است.

تضمین‌های امنیتی پس از جنگ

روبیو در جلسه استماع کمیته روابط خارجی سنای آمریکا گفت درباره تضمین‌های امنیتی پس از جنگ برای اوکراین «توافق کلی» وجود دارد. او توضیح داد: «این تضمین‌ها اساساً شامل استقرار تعداد محدودی از نیرو‌های اروپایی، عمدتاً از فرانسه و بریتانیا، و سپس یک پشتوانه آمریکایی است. اما در واقع، تضمین امنیتی همان پشتوانه آمریکا است.»

یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی پوتین، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت این تضمین‌ها با روسیه مورد توافق قرار نگرفته است. او افزود اگرچه مسئله قلمرو موضوع اصلی است، اما پرسش‌های حل‌نشده دیگری نیز وجود دارد.

مذاکرات پشت‌پرده و نقش بازیگران خارجی

به گفته منابع آگاه، دور پیشین مذاکرات در ابوظبی سازنده بوده و بر موضوعاتی از جمله نحوه اجرای آتش‌بس در صورت دستیابی به توافق تمرکز داشته است. مقام‌های نظامی قصد دارند این گفت‌و‌گو‌ها را ادامه دهند، هرچند بدون پیشرفت در مسئله سرزمینی، خوش‌بینی چندانی نسبت به برقراری آتش‌بس وجود ندارد. این افراد به شرط ناشناس‌ماندن درباره رایزنی‌های محرمانه صحبت کردند.

پوتین روز پنجشنبه در کرملین با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، دیدار کرد و از او بابت میزبانی این مذاکرات قدردانی کرد.

فرستادگان ریاست‌جمهوری آمریکا، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، داماد ترامپ، پس از پرواز از مسکو به ابوظبی، در این مذاکرات شرکت کردند؛ آنها پیش‌تر نزدیک به چهار ساعت با پوتین گفت‌و‌گو کرده بودند.

بدبینی اروپا نسبت به روند مذاکرات

به گفته یک دیپلمات اروپایی، اروپا در مذاکرات میامی حضور ندارد و آگاهی اندکی از این‌که آیا تغییری در موضع روسیه ایجاد شده یا نه، در اختیار دارد.

یوهان واده‌فول، وزیر امور خارجه آلمان، در جریان سفر این هفته خود به لتونی، ارزیابی بدبینانه‌ای ارائه داد و «اصرار سرسختانه روسیه بر مسئله حیاتی قلمرو» را مورد انتقاد قرار داد.

او گفت: «اگر در این زمینه انعطافی وجود نداشته باشد، بیم آن می‌رود که مذاکرات برای مدت طولانی به درازا بکشد یا اساساً به نتیجه‌ای نرسد.»

منبع: بلومبرگ