آیا فناوری می‌تواند جای آتش‌نشان‌ها را بگیرد؟

در شرایطی که آتش‌سوزی‌های گسترده مناطقی مانند فرانسه را ویران کرده‌اند، دوربین‌های مجهز به هوش مصنوعی و پهپادها اکنون می‌توانند آتش را حدود ۱۵ دقیقه سریع‌تر از دیده‌بان‌های انسانی شناسایی کنند و امکان واکنش زودهنگام را پیش از گسترش شعله‌ها فراهم کنند.

این فناوری‌ها زمان واکنش را کاهش می‌دهند و به ارزیابی خطر کمک می‌کنند، اما کارشناسان می‌گویند هنوز توانایی خاموش کردن آتش‌های گسترده یا تحمل فشارهای فیزیکی عملیات زمینی را ندارند. حضور گروه‌های انسانی همچنان برای کشیدن شلنگ‌ها در مناطق دشوار و پایان دادن به کاری که هواپیماها و سامانه‌های خودکار آغاز می‌کنند، ضروری است.

هوش مصنوعی جای دیده‌بان‌های انسانی را گرفت

منطقه ژیروند (Gironde) فرانسه در تابستان امسال با آتش‌سوزی‌های شدید جنگلی روبه‌رو شده است.

تصاویر آشنا و ترسناکی دیده می‌شود. شعله‌های عظیم که توسط آتش‌نشانان مهار می‌شوند و هواپیماهایی که آب روی آتش می‌ریزند. صدها هزار نفر در فرانسه، اسپانیا و پرتغال مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند، زیرا آتش‌سوزی‌ها جنگل‌ها و مناطق روستایی را درنوردیده‌اند. در فرانسه، تاکنون چهار آتش‌نشان هنگام مقابله با این آتش‌ها جان خود را از دست داده‌اند و حدود ۱۵۰ نفر نیز زخمی شده‌اند.

در منطقه ژیروند، دوربین‌ها جای دیده‌بان‌های انسانی را گرفته‌اند؛ افرادی که در ماه‌های تابستان در برج‌های مراقبت هر شهر مستقر می‌شدند و اغلب دانشجو بودند اکنون با فناوری جایگزین شده‌اند. به گفته مسئولان، این تغییر باعث کاهش هشدارهای اشتباه شده است.

یک دوربین مجهز به هوش مصنوعی می‌تواند تقریبا با اطمینان کامل تفاوت میان دود واقعی آتش و گردوخاک ایجاد شده توسط یک تراکتور در مزرعه را تشخیص دهد. این دوربین‌ها همچنین برد قابل توجهی دارند و می‌توانند آتش را تا فاصله ۲۰ کیلومتری شناسایی کنند.

دقیقه‌های حیاتی برای نجات جنگل‌ها

شناسایی سریع آتش اهمیت زیادی دارد، زیرا وقتی شعله‌ها گسترده شوند، کنترل آن‌ها بسیار دشوارتر می‌شود. به محض اینکه این سیستم‌ها آتش را تشخیص دهند، هشداری روی تلفن آتش‌نشانان ارسال می‌شود. آن‌ها برنامه را باز می‌کنند و تصویری را که دوربین می‌بیند با بزرگنمایی ۴۰ برابر مشاهده می‌کنند. بعد از یک دقیقه می‌توان آتش را با یک لیوان آب خاموش کرد؛ بعد از دو دقیقه به یک تانکر آب نیاز دارید؛ و بعد از سه دقیقه باید یک هواپیمای کانادایر اعزام کنید.

هواپیماهای کانادایر (Canadair) هواپیماهای آبی-خاکی هستند که از رودخانه‌ها، دریاچه‌ها یا دریا آب جمع می‌کنند و روی شعله‌ها می‌ریزند. دوربین‌های بررسی آتش‌سوزی اکنون حدود یک میلیون هکتار زمین را عمدتا در فرانسه زیر نظر دارند.

پهپادهای هوشمند در راه هستند

فناوری تشخیص آتش با هوش مصنوعی در سال‌های آینده پیشرفته‌تر خواهد شد.

سازمان حفاظت مدنی فرانسه برنامه‌ای به نام Condor دارد که در آن پهپادهای خورشیدی مجهز به دوربین‌های الکترواپتیکی و هوش مصنوعی آزمایش می‌شوند. این پهپادها می‌توانند به ‌صورت مداوم گشت‌زنی کنند.

پروژه‌های دیگری نیز در حال توسعه هستند که حسگرهایی را میان درختان قرار می‌دهند. برای مثال، پروژه SenForFire در اسپانیا گازهایی را اندازه‌گیری می‌کند که پیش از قابل مشاهده شدن شعله‌ها آزاد می‌شوند.

چرا ربات‌ها هنوز جای آتش‌نشان‌ها را نگرفته‌اند؟

یک آتش‌نشان فرانسوی در مورد پهپادها می‌گوید پهپادها در برخی عملیات مانند نجات دریایی آزمایش شده‌اند؛ برای مثال برای پرتاب حلقه نجات یا بسته‌های امدادی. اما فناوری پهپادها هنوز در حوزه اطفای حریق به آن مرحله نرسیده است.

در واقع، کاربرد فناوری در این حوزه هنوز بسیار محدود است. فناوری می‌تواند در تشخیص آتش کمک کند، اما این فناوری نیست که آتش را خاموش می‌کند؛ انسان‌ها هستند که باید شلنگ‌ها را میان جنگل بکشند و با آتش مقابله کنند.

وقتی یک هواپیمای کانادایر ۶ هزار لیتر آب روی آتش می‌ریزد، شدت آن را کاهش می‌دهد، اما بعد از آن آتش‌نشانان روی زمین باید کاری را که هواپیما آغاز کرده، به پایان برسانند.

هواپیماها و پهپادهای جنگنده آتش

فرانسه همچنین به استفاده از هواپیماهای Dash عادت کرده است؛ هواپیماهایی که ماده بازدارنده آتش یعنی فسفات آمونیوم به شکل پودر نارنجی را جلوی شعله‌ها می‌پاشند تا پوشش گیاهی دیرتر آتش بگیرد.

یک هواپیمای کانادایر می‌تواند در یک نوبت ۶ هزار لیتر آب روی آتش بریزد.

شرکت‌هایی نیز در حال توسعه پهپادهایی هستند که نارنجک‌هایی را حمل می‌کنند. این مواد هنگام برخورد با گرمای شدید منفجر می‌شوند و منطقه اطراف را با پودر شیمیایی می‌پوشانند که باعث خفه شدن، خنک شدن و توقف فرآیند شیمیایی احتراق می‌شود.

فناوری برای ایمن‌تر کردن کار آتش‌نشانان

پژوهشگران فرانسوی همچنین روی پهپادهایی کار می‌کنند که بتوانند نزدیک شعله‌ها پرواز کنند.

هدف این پهپادها خاموش کردن مستقیم آتش نیست، بلکه جمع‌آوری اطلاعات حیاتی درباره شرایط آتش مانند میزان خطر دود، تغییرات ناگهانی آب‌وهوا و احتمال سقوط درختان یا ساختمان‌های در حال سوختن است.

این اطلاعات می‌تواند پیش از ورود آتش‌نشانان، خطرات را مشخص کند.

فناوری همین حالا به آتش‌نشانان کمک می‌کند آتش‌ها را سریع‌تر تشخیص دهند و مؤثرتر واکنش نشان دهند. شاید در آینده بتواند کار آن‌ها را کم‌خطرتر کند.

اما جایگزین کردن انسان‌ها بعید است. همیشه این آتش‌نشانان روی زمین هستند که شلنگ‌ها را می‌کشند و آتش را خاموش می‌کنند. این واقعیت از زمان شکل‌گیری نخستین گروه آتش‌نشانی مدرن در هلند در دهه ۱۶۷۰ تاکنون تغییر نکرده و احتمالا به این ‌زودی‌ها هم تغییر نخواهد کرد.