پیشنهاد تعیین حقوق ۱۴۰۵ کارگران بر اساس نرخ روز دلار و سکه / هیات دولت موافقت میکند؟
در حالی که فاصله دستمزد و معیشت کارگران به رکوردهای تازهای رسیده و ارزش واقعی حقوق به پایینترین سطح خود سقوط کرده، زمزمههایی از تغییر مبنای تعیین حقوق کارگران در سال ۱۴۰۵ شنیده میشود؛ پیشنهادی غیرمنتظره که اگر جدی شود، میتواند معادلات مزدی سال آینده را بهکلی تغییر دهد.
به گزارش اقتصادآنلاین، با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و آغاز اسفندماه، جلسات تعیین حداقل حقوق و دستمزد کارگران برای سال ۱۴۰۵ وارد مرحلهای حساس شده است؛ این در حالی است که قدرت خرید کارگران به کمترین سطح خود در یک دهه اخیر رسیده و فاصله دستمزد با هزینههای معیشت هر روز عمیقتر میشود.
در چنین شرایطی، مطرح شدن پیشنهادهایی مانند تعیین حقوق کارگران بر اساس نرخ روز سکه یا شاخصهای دلاری بار دیگر توجه افکار عمومی را جلب کرده است؛ اما پرسش اصلی اینجاست: آیا هیأت دولت با چنین رویکردی موافقت خواهد کرد؟
افزایش ۵۰ درصدی هم عقبماندگی دستمزدها را جبران نمیکند
داوود میرزایی، دبیر اجرایی خانه کارگر تشکیلات ساوه و زرندیه، با انتقاد از روند تعیین دستمزدها تأکید کرد: حتی اگر افزایش ۵۰ درصدی دستمزدها نیز تصویب شود، باز هم عقبماندگی سالهای گذشته جبران نخواهد شد.
به گفته او، مسئله اصلی فقط افزایش عدد حقوق نیست، بلکه مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی شرط لازم برای اثرگذاری هرگونه افزایش دستمزد است. میرزایی تصریح کرد: باید ابتدا ترمز تورم کشیده شود؛ در غیر این صورت، افزایش حقوق فقط روی کاغذ باقی میماند.
تعیین حقوق ۱۴۰۵ در ایستگاه اسفند؛ توپ در زمین هیأت دولت
میرزایی با اشاره به روند قانونی تعیین مزد سال آینده گفت: اسفند آغاز شده و بررسیهای دستمزدی باید به هیأت دولت رسیده باشد. شورای عالی کار تاکنون جلسات متعددی برگزار کرده و سه ضلع کارگران، کارفرمایان و دولت هر کدام پیشنهادهای خود را روی میز گذاشتهاند.
در این میان:
- کارگران خواهان اجرای کامل ماده ۴۱ قانون کار هستند
- کارفرمایان موضوع دستمزد منطقهای را پیگیری میکنند
- دولت نیز این بار بدون پیشنهاد وارد جلسات نشده و از مزد صنفی و افزایش نزدیک به نرخ تورم سخن گفته است
چرا هزینهها دلاری است اما حقوق ریالی؟
یکی از بحثبرانگیزترین بخشهای اظهارات میرزایی، انتقاد صریح از دوگانگی در اقتصاد ایران بود: چرا قیمتها دلاری و جهانی میشوند، اما حقوق و دستمزدها ریالی و ثابت باقی میمانند؟
او با اشاره به افزایش روزانه و حتی ساعتی قیمت کالاها گفت: امروز قیمت لوبیا چیتی با گوشت قرمز رقابت میکند، اما دستمزد کارگر ماهها و سالها بدون بهروزرسانی میماند.
حقوق بر اساس دلار یا سکه؛ ایدهای جنجالی اما قابل اجرا؟
میرزایی معتقد است وقتی درآمدهای دولت دلاری است و قیمتها با نرخ جهانی تنظیم میشوند، بهروزرسانی فصلی دستمزدها یا حتی شناور شدن آن بر اساس دلار یا سکه نباید تابو تلقی شود. به گفته او، زیرساختهای این کار در کشور وجود دارد، اما ارادهای برای اجرای آن دیده نمیشود.
سقوط تاریخی ارزش دلاری دستمزد کارگران
بررسیها نشان میدهد:
- ارزش دلاری حداقل دستمزد کارگران در سالهای ابتدایی دهه ۹۰ بیش از ۲۰۰ دلار در ماه بوده
- این رقم اکنون و با فرض دلار ۱۶۰ هزار تومانی به حدود ۶۶ دلار کاهش یافته است
این یعنی قدرت خرید کارگران به کمتر از یکسوم ۱۰ سال گذشته رسیده؛ آن هم در شرایط تورم دورقمی و افزایش مداوم هزینههای زندگی.
رشد اقتصادی منفی و نگرانی از تعدیل گسترده کارگران
کاهش قدرت خرید کارگران در حالی رخ میدهد که طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، رشد اقتصادی اکثر بخشها در نیمه اول ۱۴۰۴ منفی بوده.
همین موضوع، نگرانیها درباره:
- تعدیل نیروی گسترده
- افزایش بیکاری
- فشار مضاعف بر معیشت خانوارهای کارگری
را تشدید کرده است.
دولت؛ داور باشد نه ابرکارفرما
دبیر اجرایی خانه کارگر تأکید کرد: انتظار جامعه کارگری این است که دولت در شورای عالی کار نقش داور و تنظیمگر را ایفا کند، نه ابرکارفرما.
به گفته او، تجربه سالهای گذشته نشان داده هر جا دولت طرف کارفرما ایستاده، زندگی میلیونها کارگر آسیب دیده است.
حقوق ۱۴۰۵ در بزنگاه تصمیمهای بزرگ
تعیین حداقل دستمزد کارگران برای سال ۱۴۰۵ در شرایطی انجام میشود که:
- شکاف دستمزد و هزینهها به اوج رسیده
- ارزش واقعی حقوق به کف تاریخی سقوط کرده
- اقتصاد با رکود و تورم همزمان دستوپنجه نرم میکند
حال باید دید آیا هیأت دولت حاضر است از مسیرهای تکراری فاصله بگیرد و به سمت مدلهای جدیدی مانند مزد مبتنی بر تورم واقعی، دلار یا حتی نرخ روز سکه حرکت کند، یا بار دیگر افزایشهای اسمی، معیشت کارگران را «چهارمیخه» خواهد کرد.
