در گرمای تابستان این توصیه‌ها را برای جلوگیری از آسیب به کلیه‌ها جدی بگیرید!

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایرنا، تابستان برای بسیاری از افراد یادآور سفر، تفریح و روزهای آفتابی است اما همین فصل می‌تواند سلامت کلیه‌ها را نیز با چالش روبه‌رو کند. افزایش دمای هوا، تعریق زیاد و جبران نکردن مایعات از دست رفته، احتمال کم‌آبی بدن را بالا می‌برد. این وضعیت می‌تواند زمینه تشکیل سنگ کلیه یا حرکت سنگ‌های موجود را فراهم کند. متخصصان سلامت تاکید می‌کنند که بسیاری از موارد سنگ کلیه با رعایت چند توصیه ساده درباره نوشیدن آب، تغذیه مناسب و سبک زندگی سالم قابل پیشگیری است.

گرمای تابستان چرا برای کلیه‌ها خطرناک است؟

کلیه‌ها وظیفه تصفیه خون، دفع مواد زائد و تنظیم تعادل آب و املاح بدن را بر عهده دارند. زمانی که هوا گرم می‌شود، بدن برای تنظیم دمای خود بیشتر عرق می‌کند. اگر این مایعات از دست رفته جایگزین نشوند، حجم ادرار کاهش می‌یابد و ادرار غلیظ‌تر می‌شود.

ادرار غلیظ، غلظت موادی مانند کلسیم، اگزالات و اسید اوریک را افزایش می‌دهد. وقتی این مواد بیش از حد در ادرار تجمع پیدا کنند، به‌تدریج کریستال‌هایی تشکیل می‌دهند که می‌توانند به سنگ کلیه تبدیل شوند. به همین دلیل پزشکان تابستان را یکی از فصل‌هایی می‌دانند که مراجعه بیماران مبتلا به سنگ کلیه بیشتر می‌شود، به‌ویژه در مناطقی که دمای هوا بسیار بالا است یا افراد ساعت‌های طولانی در فضای باز کار می‌کنند.

کم‌آبی مهم‌ترین عامل قابل پیشگیری

مهم‌ترین راهکار برای کاهش خطر سنگ کلیه، جلوگیری از کم‌آبی بدن است. بسیاری تصور می‌کنند تنها زمانی باید آب بنوشند که احساس تشنگی کنند، در حالی که تشنگی معمولا زمانی ایجاد می‌شود که بدن بخشی از آب خود را از دست داده است. به همین دلیل توصیه می‌شود در روزهای گرم، حتی پیش از احساس تشنگی نیز به‌طور منظم مایعات مصرف شود.

میزان نیاز به آب در افراد مختلف یکسان نیست. سن، وزن، میزان فعالیت بدنی، دمای محیط و بیماری‌های زمینه‌ای همگی بر مقدار مایعات مورد نیاز تاثیر می‌گذارند. فردی که در محیط گرم کار می‌کند یا ورزش سنگین انجام می‌دهد، طبیعتا به آب بیشتری نسبت به فردی که بیشتر ساعات روز را در محیط خنک سپری می‌کند نیاز دارد.

رنگ ادرار یک راهنمای ساده برای تشخیص کم‌آبی

یکی از ساده‌ترین روش‌های بررسی وضعیت آب بدن، توجه به رنگ ادرار است. پزشکان توصیه می‌کنند رنگ ادرار در بیشتر ساعات روز زرد بسیار کم‌رنگ یا تقریبا بی‌رنگ باشد. اگر ادرار زرد تیره، کهربایی یا نارنجی‌رنگ شود، احتمال کم‌آبی بدن وجود دارد و باید مصرف مایعات افزایش یابد.

البته مصرف برخی داروها یا ویتامین‌ها نیز ممکن است رنگ ادرار را تغییر دهد، بنابراین در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی یا مداوم بهتر است با پزشک مشورت شود.

هنگام فعالیت بدنی آب بیشتری بنوشید

در تابستان فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، کوهنوردی یا کار در فضای باز باعث افزایش چشمگیر تعریق می‌شود. در چنین شرایطی نوشیدن آب تنها پس از پایان فعالیت کافی نیست. بهتر است پیش از شروع فعالیت، در طول آن و پس از پایان ورزش یا کار نیز به‌طور منظم مایعات مصرف شود تا بدن فرصت جبران آب از دست رفته را داشته باشد.

برای بیشتر افراد آب بهترین نوشیدنی است. نوشابه‌های شیرین، نوشیدنی‌های پرقند یا نوشیدنی‌های انرژی‌ زا جایگزین مناسبی برای آب محسوب نمی‌شوند و مصرف مداوم آن‌ها حتی می‌تواند به سلامت کلیه‌ها آسیب برساند.

تغذیه سالم یکی از موثرترین راه‌های محافظت از کلیه

اگرچه نوشیدن آب نقش اصلی را در پیشگیری از سنگ کلیه دارد اما رژیم غذایی نیز اهمیت زیادی دارد. متخصصان توصیه می‌کنند سهم میوه‌ها و سبزیجات تازه در برنامه غذایی روزانه افزایش یابد. این مواد غذایی علاوه بر تامین آب بدن، حاوی پتاسیم، فیبر و ترکیبات مفیدی هستند که به حفظ سلامت کلیه‌ها کمک می‌کنند.

میوه‌هایی مانند هندوانه، طالبی، خیار، پرتقال، هلو و انواع توت‌ها علاوه بر تامین بخشی از مایعات بدن، انتخاب‌های مناسبی برای روزهای گرم تابستان هستند.

مصرف نمک را جدی بگیرید

یکی از اشتباهات رایج، مصرف زیاد نمک است. دریافت بیش از حد سدیم باعث می‌شود کلیه‌ها کلسیم بیشتری وارد ادرار کنند و همین موضوع احتمال تشکیل برخی انواع سنگ کلیه را افزایش می‌دهد. به همین دلیل بهتر است مصرف غذاهای شور، چیپس، پفک، فست‌فود، کنسروها، سوسیس، کالباس، غذاهای آماده و سایر محصولات فرآوری‌شده تا حد امکان محدود شود.

همچنین توصیه می‌شود از اضافه کردن نمک هنگام صرف غذا خودداری شود و برای طعم دادن به غذاها بیشتر از سبزی‌های معطر و آبلیمو استفاده شود.

آیا باید گوشت قرمز را حذف کرد؟

پاسخ منفی است اما زیاده‌روی در مصرف گوشت قرمز نیز توصیه نمی‌شود. مصرف زیاد پروتئین حیوانی، به‌ویژه گوشت قرمز، می‌تواند میزان اسید اوریک را افزایش دهد و احتمال تشکیل برخی انواع سنگ کلیه را بیشتر کند. کارشناسان تغذیه توصیه می‌کنند بخشی از پروتئین مورد نیاز بدن از منابعی مانند حبوبات، ماهی، مرغ و مغزها تأمین شود تا رژیم غذایی متعادل‌تری شکل بگیرد.

کم‌تحرکی هم می‌تواند خطرساز باشد

فعالیت بدنی منظم فقط برای سلامت قلب یا کنترل وزن مفید نیست، بلکه به حفظ سلامت کلیه‌ها نیز کمک می‌کند. بی‌ تحرکی طولانی‌مدت، اضافه‌ وزن و چاقی از عواملی هستند که خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌دهند. انجام فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی روزانه، شنا یا دوچرخه‌ سواری می‌تواند علاوه بر کنترل وزن، عملکرد عمومی بدن را نیز بهبود ببخشد. البته در روزهای بسیار گرم بهتر است ورزش در ساعات خنک‌تر صبح یا عصر انجام شود و نوشیدن آب در طول فعالیت فراموش نشود.

چه کسانی بیشتر در معرض سنگ کلیه قرار دارند؟

برخی افراد بیش از دیگران باید مراقب سلامت کلیه‌های خود باشند. اگر فردی سابقه شخصی سنگ کلیه داشته باشد، احتمال تشکیل دوباره سنگ در او بیشتر است. همچنین وجود سابقه خانوادگی نیز خطر ابتلا را افزایش می‌دهد که نشان‌دهنده نقش عوامل ژنتیکی در این بیماری است. افراد مبتلا به دیابت، نقرس، چاقی، برخی بیماری‌های گوارشی و کسانی که دچار عفونت‌های مکرر دستگاه ادراری می‌شوند نیز در گروه‌های پرخطر قرار می‌گیرند.

علاوه بر این افرادی که در محیط‌های گرم کار می‌کنند یا به دلیل شغل خود تعریق زیادی دارند اما آب کافی مصرف نمی‌کنند، باید توجه ویژه‌ای به پیشگیری از کم‌آبی داشته باشند.

علائم هشداردهنده را نادیده نگیرید

سنگ کلیه ممکن است تا زمانی که حرکت نکند هیچ علامتی ایجاد نکند اما وقتی وارد حالب می‌شود، درد شدیدی به وجود می‌آورد که بسیاری آن را یکی از شدیدترین دردهای تجربه‌شده توصیف می‌کنند. درد ناگهانی و شدید در پهلو، کمر یا زیر شکم، سوزش یا درد هنگام ادرار، تکرر ادرار، مشاهده خون در ادرار، کدر یا بدبو شدن ادرار از مهم‌ترین علائم هشداردهنده هستند.

در برخی موارد نیز تهوع، استفراغ، تب و لرز دیده می‌شود. وجود تب و لرز همراه با درد کلیه می‌تواند نشانه عفونت باشد و نیاز به مراجعه فوری به مراکز درمانی دارد.

خود درمانی همیشه راه‌حل نیست

برخی افراد با شروع درد کلیه به مصرف خودسرانه داروهای مسکن یا داروهای گیاهی روی می‌آورند اما این کار ممکن است تشخیص بیماری را به تاخیر بیندازد. اندازه، محل قرارگیری و جنس سنگ کلیه در انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد. برخی سنگ‌ها با مصرف مایعات و درمان دارویی دفع می‌شوند، اما برخی دیگر ممکن است به سنگ‌شکنی یا حتی جراحی نیاز داشته باشند. به همین دلیل در صورت بروز علائم هشداردهنده، مراجعه به پزشک بهترین تصمیم است.

چند توصیه ساده برای یک تابستان بدون سنگ کلیه

پیشگیری از سنگ کلیه معمولا دشوار نیست و با رعایت چند عادت ساده می‌توان خطر آن را به میزان قابل توجهی کاهش داد. نوشیدن آب کافی در طول روز، افزایش مصرف میوه و سبزیجات، کاهش مصرف نمک و غذاهای فرآوری‌ شده، متعادل نگه داشتن مصرف گوشت قرمز، حفظ وزن مناسب، انجام فعالیت بدنی منظم و توجه به رنگ ادرار از مهم‌ترین اقداماتی هستند که به حفظ سلامت کلیه‌ها کمک می‌کنند.

در روزهای گرم تابستان، کلیه‌ها بیش از هر زمان دیگری به مراقبت نیاز دارند. توجه به این توصیه‌های ساده نه‌ تنها احتمال تشکیل سنگ کلیه را کاهش می‌دهد، بلکه به عملکرد بهتر کلیه‌ها و سلامت عمومی بدن نیز کمک خواهد کرد.